इंटरनॅशनल ऑर्गनायझेशन फॉर स्टँडर्डायझेशन, आयएसओ (International organization for standardization, ISO)

आयएसओ हे इंटरनॅशनल ऑर्गनायझेशन फॉर स्टँडर्डायझेशन या नावाचे संक्षिप्त रूप आहे. आयएसओ ही आंतरराष्ट्रीय प्रमाण संस्था असून तिचे मुख्यालय जिनिव्हा (स्वित्झर्लंड) येथे आहे. जगातील सु. १५० देशांच्या राष्ट्रीय मानक संस्था…

तोंडले (Ivy gourd)

तोंडले ही वनस्पती कुकर्बिटेसी कुलातील असून तिचे शास्त्रीय नाव कॉक्सिनिया ग्रँडीस आहे. भोपळा व कलिंगड या वनस्पती याच कुलातील आहेत. ही वनस्पती मूळची भारतातील असून तिचा प्रसार आशिया आणि आफ्रिका…

डुक्कर (Pig)

स्तनी वर्गाच्या अपरास्तनी उपवर्गातील समखुरी गणाच्या सुइडी कुलातील एक प्राणी. पाळीव डुकराचे शास्त्रीय नाव स्क्रोफा डोमेस्टिकस आहे. जगातील सर्व देशांत डुकरे आढळतात. इ .स २९००-१५०० या काळात रानटी डुकरे मनुष्याच्या…

एकदिश विद्युत् प्रवाह (Direct Current)

संवाहकातून वाहणारा विद्युत् प्रवाह म्हणजे इलेक्ट्रॉनांचा प्रवाह असतो. जो प्रवाह नेहमी एकाच दिशेने वाहतो त्याला एकदिश प्रवाह म्हणतात. जो विद्युत् प्रवाह आलटून पालटून पुढे जातो व मागे येतो त्याला प्रत्यावर्ती…

अभिशोषण (Absorption)

ज्या क्रियेमध्ये वायू, द्रव किंवा घन पदार्थाचे दुसऱ्या द्रव किंवा घन पदार्थाकडून शोषण होते, त्या क्रियेला अभिशोषण असे म्हणतात. ज्या पदार्थाद्वारे अभिशोषण केले जाते त्याला शोषक (absorbent) असे म्हणतात. ही…

अधिशोषण (Adsorption)

काही घन किंवा द्रव पदार्थ त्यांच्या पृष्ठभागाशी संपर्कात येणाऱ्या दुसऱ्या एखाद्या घन, द्रव किंवा वायूरूप पदार्थांतील (रेणू, अणू, आयन यांसारखे) घटक आकृष्ट करून स्वत:च्या पृष्ठभागावर साचवून ठेवतात. या क्रियेला ‘अधिशोषण’…

शुष्क बर्फ (Dry ice)

घन स्वरूपातील कार्बन डाय-ऑक्साइडाला शुष्क बर्फ (dry ice) असे म्हणतात.   इतिहास : सन १८३५ मध्ये फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ ॲड्रिअन-जीन-पिरे थिलोरिअर (Adrien-Jean-Pierre Thilorier) यांना द्रव कार्बन डाय-ऑक्साइडाचा सिलिंडर उघडताना तळाशी घन…

बारशिंगा (Swamp deer)

सस्तन प्राण्यांपैकी समखुरी गणाच्या सर्व्हिडी (मृग) कुलात बारशिंगा या मृगाचा समावेश होतो. बारशिंगा फक्त भारतात आढळतो. तो सर्व्हस प्रजातीतील असून त्याचे शास्त्रीय नाव सर्व्हस ड्यूव्हाउसेली आहे. भारतात त्याच्या स. ड्यूव्हाउसेली…

पाणघोडा (Hippopotamus)

एक सस्तन प्राणी. पाणघोड्याचा समावेश समखुरी गणाच्या हिप्पोपोटॅमिडी कुलात करतात. हिप्पोपोटॅमस हा शब्द ग्रीक भाषेतील असून त्याचा अर्थ ‘नदीतील घोडा’ असा होतो. तो बराच वेळ पाण्यात राहतो. आकारमानाने हत्ती आणि…