पञ्चगतिदीपनी (Panchagatikadipani)

पाली मध्ये ब्रह्मांड तसेच त्यासंबंधीच्या विषयाचे लेखन त्रिपिटक व इतर  संबंधित साहित्यात केल्याचे आढळून येते.पाली ब्रह्मांडीय ग्रंथांच्या यादीमध्ये खालील ग्रंथांचा समावेश आहे.१.अरुणवतीसत्थु २. ओकसालोकदीपनी ३ चक्कवल्दीपनी ४.पञ्चगतिदीपनी आणि पञ्चगतिदीपनी-टीका ५.महाकप्पलोकसण्ठानपञ्ञत्ति…

थेरवादी बौद्ध साहित्यानुसार खन्धक हे विनयपिटकाचा भाग आहे. ‘खन्ध’ हा पाली शब्द असून त्याचा अर्थ स्कंध, तुकडा किंवा विभाग असा आहे. विनयपिटकामध्ये  बौद्ध भिक्खू  व भिक्खूनींसाठीच्या आचारसंहिता आणि अनुशासन यांची…

अट्ठसालिनी ही अभिधम्मपिटकातील धम्मसङ्गणिची अधिकृत अट्ठकथा (अर्थकथा / टीका अथवा विस्तृत कथा) म्हणून मानली जाते. धम्मसङ्गणि हा अभिधम्मातील मूलभूत तात्त्विक ग्रंथ असून त्यात चेतासिका,रूप,निब्बाण तसेच क्रमवार मांडलेल्या मातिका (Matrix) यांचे…

थेरवाद बौद्ध परंपरेतील 'अभिधम्मपिटक' या ग्रंथसंग्रहातील पाचवा ग्रंथ. “विषयांची चर्चा”, 'वादविवादाचे मुद्दे' किंवा 'मतभेदांचे बिंदू' (Points of Controversy) या नावाचा शब्दशः अर्थ होतो. हा ग्रंथ थेरवाद दृष्टिकोनातून बौद्ध संघातील विविध…

इ.स.पू. दुसरे शतकातील  एक प्रख्यात बौद्ध भिक्खू, महान तर्कशास्त्रज्ञ आणि तत्त्ववेत्ते.  ग्रीक राजा मिनांडर (ज्याला पालि साहित्यात 'मिलिन्द' म्हटले गेले आहे) आणि नागसेन यांच्यातील तात्विक संवाद 'मिलिन्दपञ्हो' (Milindapañha - मिलिंद…

पाली त्रिपिटकात सिद्धार्थ गौतम बुद्धानंतर भावी बुद्ध म्हणून मैत्तेय बुद्धांचे नाव येते. कालक्रमानुसार चोवीस बुद्धांनंतर पंचवीसवे बुद्ध गौतम बुद्ध आणि त्यांच्यानंतर सव्वीसवे बुद्ध मैत्तेय (Metteyya) बुद्ध आहेत. सध्या सुरू असलेल्या…