प्रस्तावना : आधुनिक आरोग्यसेवा प्रणाली ही केवळ अनुभवाधारित किंवा परंपरागत उपचारपद्धतींवर अवलंबून न राहता, शास्त्रीय संशोधन, गुणवत्तेची हमी आणि रुग्णसुरक्षितता यांवर आधारित होत आहे. या बदलत्या आरोग्यपरिस्थितीत परिचर्या व्यवसायाची भूमिका…
कामगार संघटनांनी चालविलेले महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध मराठी दैनिक वृतपत्र. देशातील श्रमिकांचे एकमेव दैनिक असा लौकिक श्रमिक विचार या दैनिकाने मिळविला होता. या दैनिकाची स्थापना १९७८ मध्ये पुण्यात झाली आणि त्याचा…
अनान बेन दाविद : (सु. ७१५—सु. ८००). पर्शियन ज्यू विचारवंत आणि कराइझम पंथाचे संस्थापक. त्यांच्या जन्म आणि मृत्यूच्या तारखांबद्दल निश्चित माहिती उपलब्ध नाही. त्यांनी राब्बीनिकल परंपरेला (टॅलमुडिक ट्रॅडिशन) आव्हान दिले.…
आंतरजालाच्या माध्यमातून लोकांकडून छोट्या रकमा मोठ्या संख्येने गोळा करणे. जनसमूह निधी मिळवून एखादा लोकहितार्थ प्रकल्प किंवा उपक्रम राबविला जातो. जनसमूह निधी ही संकल्पना प्रामुख्याने आंतरजालावर आधारित निधी प्रणालीशीच निगडित आहे.…
गोलोम्बेक, दिएगो आन्द्रे : (२२ नोव्हेंबर १९६४). अर्जेंटिनियन जीवशास्त्रज्ञ व विज्ञान प्रसारक. त्यांनी ब्वेनस एअरीझ येथे विज्ञान सांस्कृतिक केंद्राची स्थापन केली आहे. ते संगीतातील पदवीधर असल्याने विज्ञान आणि कला यांचा…
पक्षी समूहाने एकत्र येतात त्या एकत्रीकरणाला पक्ष्यांचे समूहन किंवा पक्ष्यांचा थवा (Bird flocking) असे म्हणतात. थव्याने राहणे ही अनेक पक्ष्यांच्या प्रजातींमधील एक सहज प्रवृत्ती आहे. उदा., कावळ्यांच्या थव्याला ‘मर्डर’ (Murder),…
उत्तर कोकणातील मुरुड-जंजिरा येथील आफ्रिकन वंशाच्या सिद्दी नामक मुसलमान सत्ताधीशांनी पाडलेली नाणी. इ. स. सोळाव्या शतकात सिद्दींची सत्ता मुरुडजवळच्या भागात निजामशाहीशी संगनमताने प्रस्थापित झाली. त्यानंतर कधी आदिलशाही तर कधी मोगलांचे…
गिलमन, ॲल्फ्रेड गुडमन : (१ जुलै १९४१ — २३ डिसेंबर २०१५). अमेरिकन औषधशास्त्रज्ञ. त्यांना 'जी –प्रथिन'(जी-प्रोटीन; G protein) रेणूंच्या शोधासाठी १९९४ चा शरीरक्रियाविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्राचा नोबेल पारितोषिक अमेरिकन जैव-रसायनशास्त्रज्ञ मार्टिन…
एका देशाच्या चलनाचे दुसऱ्या देशाच्या चलनामध्ये रूपांतरण करणे म्हणजे, चलनाची परिवर्तनीयता होय. भारतीय रुपयाचे इतर देशांच्या चलनामध्ये रूपांतरण करणे म्हणजे, भारतीय रुपयाची परिवर्तनीयता होय. भारतीय रिझर्व्ह बँक अथवा भारत सरकारच्या…
झुलकी नृत्य : सातपुडा विभागातील उत्कट आणि आदिम भावनांचा आविष्कार करणारे नृत्य. हे नृत्य धार्मिक किंवा सामाजिक उत्सव नसून, तो तरुण-तरुणींच्या भावनांचा, प्रणय क्रीडांचा आणि जीवनसाथी निवडण्याचा एक पवित्र व…
ईजिप्तच्या दक्षिण भागातील आस्वान या प्रशासकीय विभागाच्या (गव्हर्नोरेट) राजधानीचे ठिकाण व प्रमुख शहर. लोकसंख्या ३,७०,००० (२०२४). नाईल नदीच्या पूर्व तीरावर हे शहर वसले असून नाईल नदीमधील पहिल्या प्रपाताच्या खालच्या बाजूस…
झोडिया नृत्य : सातपुडा आणि विंध्य पर्वतांच्या दऱ्याखोऱ्यांमध्ये वसलेल्या भिलाला जमातीत विवाह प्रसंगी सामूहिक रितीने सादर केले जाणारे पारंपारिक लोकनृत्य. 'झोडिया' म्हणजे जोडीने किंवा जोडपे बनवून केले जाणारे नृत्य. विवाह…
डुम्हल नृत्य : काश्मीरच्या दक्षिण भागातील डोंगराळ आणि दुर्गम भागात राहणाऱ्या वानल या विशिष्ट जमातीमध्ये अत्यंत पवित्र, आदिम आणि ऊर्जेने भरलेला एक नृत्यप्रकार प्रचलित आहे, ज्याला डुम्हल नृत्य म्हटले जाते.…
झिमिर नृत्य : झिमिर नृत्य हे सिंधी लोकांचे पारंपरिक लोकनृत्य आहे. हे मुख्यतः विवाह, जन्म, चढती, आकिको, तोहर, मंगणो ( सिंधी उत्सव) इत्यादी सण-समारंभांत सादर केले जाते. पुरुष आणि स्त्रिया…
पाधर नृत्य : पाधर नृत्य किंवा पाधर रास हे गुजरातचे एक पारंपरिक लोकनृत्य आहे. हे मुख्यतः पुरुषांकडून सादर केले जाते आणि त्यात समुद्री जीवन, नावाडी आणि लाटांच्या हालचालींचे अनुकरण केले…