चंद्रकांत टी. पटेल (Chandrakant T. Patel)
पटेल, चंद्रकांत टी. : (११ जुलै १९१७ — २५ डिसेंबर १९९०). भारतीय वनस्पतिशास्त्रज्ञ. त्यांनी १९७० मध्ये पहिला व्यावसायिक कापूस संकरित वाण हायब्रिड-४ (संकर-४) विकसित केला. ते संकरित कापसाचे जनक म्हणून…
पटेल, चंद्रकांत टी. : (११ जुलै १९१७ — २५ डिसेंबर १९९०). भारतीय वनस्पतिशास्त्रज्ञ. त्यांनी १९७० मध्ये पहिला व्यावसायिक कापूस संकरित वाण हायब्रिड-४ (संकर-४) विकसित केला. ते संकरित कापसाचे जनक म्हणून…
प्रतिबंधात्मक पद्धती ही एक औद्योगिक आणि व्यावसायिक करार किंवा व्यवस्था जी कायद्यांतर्गत असली, तरीही मुक्त स्पर्धेच्या प्रतिबंधात कार्य करते. हा शब्द राजकीय आणि व्यवस्थापकीय वापरातून उदयास आला आहे; परंतु तो…
नायर, श्री के. : ( जानेवारी १९६३). भारतीय-अमेरिकन अभियंता आणि संगणक शास्त्रज्ञ. संगणकीय रेखांकन (प्रतिमादृष्टी), संगणकीय प्रतिमा आणि संगणक ग्राफिक्स या क्षेत्रांतील योगदानासाठी ते नामांकित आहेत. संगणकीय प्रतिमाकरण (computational Imaging)…
रणदिवे, कमल जयसिंग : (८ नोव्हेंबर १९१७ – ११ एप्रिल २००१). भारतीय जैव-वैद्यक संशोधिका. कर्करोग आणि विषाणू यांच्यासंबंधांवरील संशोधनासाठी त्या सुविख्यात होत्या. वैद्यक क्षेत्रातील कार्याबद्दल त्यांना भारत सरकारचा पद्मभूषण या…
पडायनी : केरळातील एक प्राचीन लोककलेचा आणि धार्मिक अनुष्ठानाचा प्रकार. हा कलाप्रकार मुख्यतः मध्य त्रावणकोर भागातील (पाठनमथिट्टा आणि अलप्पुझा जिल्ह्यात) भद्रकाली देवीच्या मंदिरांमध्ये साजरा केला जातो. हे एक नाट्यपूर्ण कला…
पेशी किंवा सजीवांमध्ये तयार झालेल्या किंवा स्रवलेल्या रेणूंना जैवरेणू म्हणतात. जैवरेणू ही सामान्यत: जैविक प्रक्रियेसाठी (उदा., पेशी विभाजन, विभाजित पेशीपासून अवयव निर्मिती व विकास इत्यादींसाठी) आवश्यक असलेल्या सजीवांमधील एक किंवा…
वैद्य, विदिता : (१९७१). भारतीय चेताशास्त्रज्ञ. त्यांच्या संशोधनाचे मुख्य क्षेत्र चेताविज्ञान आणि रेणवीय मनोविकृतीचिकित्सा हे आहेत. वैद्यकीय विषयासाठी त्यांना शांतीस्वरूप भटनागर पुरस्कार २०१५ मध्ये प्रदान करण्यात आला. नेचर नियतकालिक प्रकाशित…
भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था, पुणे : चित्रपट व दूरदर्शन या क्षेत्रातील बहुतांश घटकांचे शास्त्रशुद्ध शिक्षण देणारी भारतातील एक महत्त्वपूर्ण संस्था. पुणे शहरातील प्रभात फिल्म कंपनीच्या पूर्वीच्या विस्तृत परिसरात ही संस्था…
नायक, स्वाती : (१९ जुलै १९८४). भारतीय कृषीतज्ज्ञ. शाश्वत शेतीच्या अनुषंगाने हवामान-संवदेनक्षम आणि जैवसंपृक्त (बायोफोर्टिफाइड) जातींचा भात लागवडीसाठी यशस्वी प्रसार आणि अवलंब करण्यासाठी अमेरिकेच्या वर्ल्ड फूड प्राइझ फाउंडेशन संस्थेतर्फे प्रदान…
कानेटी, एलियास (२५ जुलै १९०५ - १४ ऑगस्ट १९९४). नोबेल पुरस्कार प्राप्त जर्मन लेखक. कादंबरी, निबंध, नाटक आणि आत्मचरित्र इ. प्रकारांत लेखन प्रसिद्ध. जन्म बल्गेरियात रूझ शहरात एका सेफर्डीक ज्युईश…
बंगालच्या उपसागरातील अंदमान व निकोबार या भारताच्या केंद्रशासित प्रदेशातील एक बेट. बाराटांग बेटाला रांचीवालाज बेट असेही म्हटले जाते; कारण एकोणिसाव्या शतकाच्या अखेरीस रांची येथे राजकीय उलथापालथ झाली. ब्रिटिशांनी येथील ख्रिस्ती…
भारताच्या अंदमान व निकोबार या केंद्रशासित प्रदेशातील एक छोटेसे बेट. भारतीय उपखंडातील एकमेव जागृत ज्वालामुखी या बेटावर असल्यामुळे ते विशेष महत्त्वाचे आहे. बॅरन बेटावर वस्ती नसल्यामुळे, तसेच तेथे आढळणारी राखेच्या…
अघीओन, फिलीप (Aghion, Philippe) : (१७ ऑगस्ट १९५६). प्रसिद्ध फ्रेंच अर्थशास्त्रज्ञ आणि २०२५ च्या अर्थशास्त्र विषयातील नोबेल पुरस्काराचे संयुक्त मानकरी. फिलीप यांचा जन्म फ्रान्समधील पॅरिस शहरामध्ये झाला. त्यांची आई गॅब्रिएल…
हिमालय पर्वतातील काराकोरम या पर्वतश्रेणीतून वाहणारी एक हिमनदी. पाकव्याप्त काश्मीरमधील गिलगिट-बाल्टिस्तान प्रदेशातील शिगार जिल्ह्यात ही हिमनदी आहे. तिची लांबी ६३ किमी. असून रुंदी दोन ते तीन किमी. आहे. ध्रुवीय प्रदेशाबाहेरील…
इस्लाम धर्मातील एक संकल्पना. निसर्गातील विकासप्रक्रिया हळूहळू पण संथगतीने होत असते. सूर्योदय होत असताना सूर्याचा प्रकाश पूर्वेच्या क्षितिजावर एका क्षणात पसरत नसतो. सूर्यबिंब हळूहळू वर येत असते आणि त्या प्रमाणात…