लिंग गुणसूत्र विकृती : रंगांधत्व (Sex chromosome disorder : Color blindness)

निरनिराळे रंग एकमेकांपासून भिन्न आहेत हे न ओळखणे म्हणजे रंगांधत्व (रंगांधळेपणा) होय. यात कोणताही प्राथमिक रंग न ओळखता येण्यापासून एखादाच रंग न ओळखणे या अवस्थांचा समावेश असतो. X या लिंग…

हीमोफिलिया/रक्तस्रावी रोग (Hemophilia)

सामान्य व्यक्तीच्या रक्तामध्ये रक्त गोठण्यासाठी आवश्यक बारा घटक असतात. या बारा घटकांपैकी घटक-VIII (आठ) हीमोफिलिया घटक X या लिंग गुणसूत्रावर असतो. X लिंग गुणसूत्रावरील हीमोफिलिया घटक अप्रभावी असल्यास अशी व्यक्ती…

सागरी कोळंबी  (Indian Prawn)

संधिपाद संघातील कवचधारी क्रस्टेशिया (Crustacea) वर्गातील मॅलॅकोस्ट्रॅका (Malacostraca) उपवर्गातील (मऊ कवच असणारे कवचधारी प्राणी) डेकॅपोडा गणातील (Decapoda; दशपाद असलेल्या प्राण्यांचा गण) पिनिडी (Penaeidae) कुलात सागरी कोळंबीचा समावेश होतो. हीचे शास्त्रीय…

ग्लुकोजलयन (Glycolysis)

ग्लुकोज ही कार्बनचे सहा अणू असलेली शर्करा असून सर्व सजीव पेशींतील उर्जेचा प्रमुख स्रोत आहे. आहारातील स्टार्च, सेल्युलोज, पेक्टीन यांसारख्या अनेक पदार्थांचे पचन होताना त्यांचे रूपांतर ग्लुकोजमध्ये केले जाते. या…

बाळ, दत्तात्रय वामन ( Bal, Dattatraya Vaman)

बाळ, दत्तात्रय वामन : ( २५ ऑगस्ट १९०५ - १ एप्रिल १९९९ ) दत्तात्रय वामन बाळ यांचा जन्म दापोली तालुक्यातील लाडघर येथे झाला. दापोली मधील शालेय शिक्षणानंतर महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी बाळ…

केंद्रिय सागरी मत्स्य संशोधन संस्था (CMFRI)

सेंट्रल मरीन फिशरीज रिसर्च इन्स्टिट्यूट Central Marine Fisheries Research Institute स्थापना : ३ फेब्रुवारी १९४७ केंद्रिय सागरी मत्स्य संशोधन संस्था ही संस्था विषुववृत्तीय सागरी मत्स्य संशोधन संस्था म्हणून जागतिक स्तरावर…

केंद्रीय निमखारे जलजीव संवर्धन संशोधन संस्था (CIBA)

 सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ ब्रॅकिशवॉटर ॲक्वाकल्चर (Central Institute of Brackishwater Aquaculture) स्थापना : १ एप्रिल १९८७ केंद्रीय निमखाऱ्या पाण्यातील जलजीव संवर्धन ही संस्था कोळंबी, शेवंडे, कालवे, शिणाणे इत्यादी जीवांची मत्स्यशेती करते.…

भेकर (Barking deer)

स्तनी वर्गाच्या समखुरी गणातील मृग (सर्व्हिडी) कुलाच्या म्युंटिअ‍ॅकस प्रजातीतील सर्व प्राण्यांना भेकर (म्युंटजॅक) म्हणतात. तो मूळचा भारत, आग्नेय आशिया आणि दक्षिण चीनमधील असून त्याच्या काही जाती इंग्लंड आणि फ्रान्समध्ये प्रस्थापित…

बोंबील (Bombay duck)

अस्थिमत्स्य वर्गाच्या सायनोडोंटिडी कुलातील एक मासा. भारतात तो बोंबील या नावाने ओळखतात. बोंबील माशाचे शास्त्रीय नाव हार्पोडॉन नेहेरियस आहे. ते सामान्यपणे उथळ समुद्रात राहतात. भारतापासून चीनपर्यंतच्या नदीमुखांत किंवा किनाऱ्याजवळील समुद्रांत…