चार रंगांचा नियम (Four Colour Problem)

संस्थिती विज्ञानातील (Topology) एक महत्त्वाचा नियम. एखाद्या प्रतलावर काढलेला कोणत्याही भूभागाचा नकाशा विचारात घेतला असता ह्या भूभागावर अनेक छोटे मोठे विभाग असू शकतात. उदा. जगाच्या नकाशात विविध देश, देशाच्या नकाशात…

पेल समीकरणांची ब्रह्मगुप्त सिद्धता (Brahmagupta proof of Pell equations)

पदावलीयुक्त विशिष्ट स्वरूपाची समीकरणे डायोफँटसची समीकरणे म्हणून ओळखली जातात. इजिप्तमधील अलेक्झांड्रिया प्रांतात तिसऱ्या शतकात डायोफँटस हे गणिती होऊन गेले. ह्या समीकरणांवरील त्यांनी केलेल्या कामातून सदर समीकरणांशी त्यांचे नाव संबद्ध झाले…

गोल्डबाखची अटकळ (Goldbach’s conjecture)

[latexpage] क्रिस्टिअन गोल्डबाख या जर्मन गणितज्ञाला जवळपास पावणेतीनशे वर्षांपूर्वी मूळसंख्यांच्या बाबतीत आढळलेला एक नियम ‘गोल्डबाखची अटकळ‘ ह्या नावाने प्रसिद्ध आहे. गणितातील अनिर्वाहित प्रश्नांपैकी हा एक असून, तो अद्याप सिद्धही झालेला…

आर्किमिडीज यांची प्रमेये (Archimedes’ theorems)

[latexpage] आर्किमिडीज हे प्रसिद्ध ग्रीक गणिती व संशोधक होते. सिसिलीमधील सेरक्यूज येथे सुमारे इ.स.पू. 287 मध्ये त्यांचा जन्म झाला. त्यांनी पदार्थविज्ञान, अभियांत्रिकी आणि खगोलशास्त्र अशा अनेक विषयांत योगदान दिले. ह्याचसह…

कोनिग्झबर्गचे सात पूल (Seven Bridges of Königsberg)

प्रशियाची (उत्तर-मध्य जर्मनीतील 1947 पूर्वीचे जर्मन साम्राज्य) राजधानी कोनिग्झबर्ग (सध्याचे कलिनिन्ग्राद, रशिया) ह्या शहरातून प्रेगेल नावाची नदी वाहत होती. तिच्या दोन्ही तीरांवर कोनिग्झबर्ग पसरलेले होते.  नदीच्या एका तीरावरून दुसऱ्या तीराकडे…

गणितातील परिभाषा (Terminologies from Mathematics)

[latexpage] गृहितक (Axiom/ Postulate) : पारंपरिक गणिती लिखाणामध्ये, एखाद्या सिद्धांताची (theory) रचना करताना सिद्धांतातील ज्या पायाभूत बाबी पूर्ण सत्य आहेत किंवा अस्तित्वात आहेत, त्यांना गृहितके, म्हणजेच, मानलेले (मानलेल्या पूर्ण सत्य…