अष्टविनायक
महाराष्ट्रातील लोकप्रसिद्ध आठ पवित्र गणपती क्षेत्रांतील गणपतींना ‘अष्टविनायक’ म्हणतात. ही महाराष्ट्र राज्यातील आठ मानाची आणि प्रतिष्ठेची गणपतीची मंदिरे आहेत. पश्चिम ...
अमिताभ
अमिताभ : अमिताभ बुद्धांची संकल्पना इ.स.पू. पहिले ते इ.स. दुसरे शतक या कालावधीत विकसित झाली. अमित आहे आभा (प्रकाश/जीवन) ज्याची, ...
अणुव्रते
जैन धर्मात पाच महाव्रते व पाच अणुव्रते (लहुव्रते) अशी दोन प्रकारची व्रते आहेत. जैन आचार्य उमास्वाती यांनी व्रतींचे दोन प्रकार ...
आगम
आगम (संस्कृतमध्ये आगम) हे क्रियापद मूळ गम् (गम) पासून आले आहे. ज्याचा अर्थ ‘जाणे’ आणि पूर्वपद म्हणजे ‘कडे’ आणि शास्त्रांना ...
अनंत चतुर्दशी
भाद्रपद शुद्ध चतुर्दशी हा अनंतपूजेचा दिवस, एक व्रत व उत्सव म्हणून साजरा केला जातो. हे एक काम्यव्रत असून याचा संकल्प ...
अथर्वन ऋषी
अथर्वन ऋषी : एक वैदिक ऋषी. त्यांच्या वंशात उत्पन्न झालेला ऋषिसमुदायही अथर्वन याच नावाने ओळखला जातो. अथर्वन ऋषी यांना अथर्वा ...
सर आयझेया बर्लिन
बर्लिन, सर आयझेया : ( ६ जून १९०९ – ५ नोव्हेंबर १९९७ ). ब्रिटिश विचारवंत व तत्त्वज्ञ. जन्म रशियातील रीगा, ...
सुखवाद
नीतिशास्त्रातील एक उपपत्ती. नीतिशास्त्र ज्यांची सोडवणूक करू पाहाते, अशा समस्या प्रामुख्याने चार आहेत. (१) मानवी जीवनाचे परमप्राप्तव्य कोणते? (२) स्वयंनिष्ठ ...
लूटव्हिख आंड्रेआस फॉइरबाख
फॉइरबाख, लूटव्हिख आंड्रेआस : ( २८ जुलै १८०४—१३ सप्टेंबर १८७२ ). जर्मन तत्ववेत्ता व धर्मशास्त्रवेत्ता. जन्म लांट्शूट, बव्हेरिया येथे. विद्यार्थिदशेत ...
निरपेक्ष आदेश
कर्तव्यवादी नीतिशास्त्राची अभिजात स्वरूपाची मांडणी इमॅन्युएल कांट (१७२४−१८०४) या जर्मन तत्त्वचिंतकाने केली आहे. नीतिशास्त्रात कितीही नवीन नवीन मते आली, तरी ...
सॅम्युएल अलेक्झांडर
अलेक्झांडर, सॅम्युएल : ( ६ जानेवारी १८५९—१३ सप्टेंबर १९३८ ). इंग्रज तत्त्वज्ञ. नववास्तववादी तत्त्वमीमांसेचा प्रणेता. ऑस्ट्रेलियातील सिडनी (न्यू साउथ वेल्स) ...
गुलाबराव महाराज
श्री गुलाबराव महाराज : (६ जुलै १८८२—२७ सप्टेंबर १९१५). महाराष्ट्रातील विद्वान तत्त्वज्ञ, संत व थोर विचारवंत. त्यांचे पूर्ण नाव गुलाबराव ...

