घटनावाद (Constitutionalism)

घटनावाद : घटनावाद हे आधुनिक काळातील राजकीय तत्त्वज्ञान आहे. सतराव्या आणि अठराव्या शतकात घटनावादाची मांडणी केली गेली. व्यक्तीचे व राज्यसंस्थेचे संबंध कसे असावेत ? हा कळीचा प्रश्न घटनावादाचा आहे. या…

सर्वंकषवाद (Totalitarianism)

सर्वंकषवाद : विसाव्या शतकात सर्वंकषवादाचा उदय झाला. नाझी जर्मनी, मुसोलिनीच्या काळातील इटली, स्टॅलिनच्या काळातील सोवियत युनियन, युनियन पीपल्स रिपब्लिकन ऑफ नोर्थ कोरिया, सौदी अरब अशी काही महत्त्वाची उदाहरणे सर्वंकषवादाची आहेत.…

नगरराज्य (City State)

नगरराज्य : इंग्लंडमधील राजकीय विचारांच्या अभ्यासात १९ व्या शतकात नगरराज्य ही संकल्पना वापरण्यात आली. ही संकल्पना प्राचीन ग्रीक शहरातील राजकीय अर्थ लावण्यासाठी वापरली. इसवी सन पूर्व सातव्या शतकात ग्रीक राजकीय…

दंडनीती (Dandniti)

दंडनीती : प्राचीन भारतीय राजकीय विचार प्रतिपादित करणारा ग्रंथ. ब्रह्मदेव हा या ग्रंथाचा कर्ता आहे. ब्रह्मदेवाचा एक संप्रदाय होता. त्याचे उपासक होते. महाभारताचे शांतीपर्व व गीता हे ग्रंथ मूळ ब्रह्मदेवाच्या…

अखिल भारतीय ट्रेड युनियन काँग्रेस (All India Trade Union Congress)

अखिल भारतीय ट्रेड युनियन काँग्रेस : (आयटक). भारतातील कामगार संघटना. ३१ ऑक्टोबर १९२० रोजी या संघटनेची स्थापना झाली. ब्रिटनच्या ट्रेड युनियन काँग्रेसच्या धर्तीवर स्थापन झालेल्या या संघटनेचे ध्येय कामगार हित…