अॅलेगेनी पर्वत
अमेरिकेची संयुक्त संस्थानांच्या पूर्व भागातील अॅपालॅचिअन पर्वतातील अॅलेगेनी पठाराचा पूर्वेकडील पर्वतीय प्रदेश अॅलेगेनी पर्वत या नावाने ओळखला जातो. पेनसिल्व्हेनिया राज्याच्या ...
अॅलेगेनी पठार
संयुक्त संस्थानांच्या पूर्व भागात असलेल्या अॅपालॅचिअन पर्वतप्रणालीमधील पश्चिमेकडील विच्छेदित पठारी प्रदेश. न्यूयॉर्क राज्याचा पश्चिम व मध्य भाग, पेनसिल्व्हेनिया राज्याचा उत्तर ...
ऑर्कनी बेटे
ग्रेट ब्रिटनच्या उत्तरेकडील उत्तर समुद्रात स्थित असणारी बेटे. स्कॉटलंड हा ग्रेट ब्रिटनचा सर्वांत उत्तरेकडील विभाग असून त्याच विभागात ही बेटे ...
आस्वान शहर
ईजिप्तच्या दक्षिण भागातील आस्वान या प्रशासकीय विभागाच्या (गव्हर्नोरेट) राजधानीचे ठिकाण व प्रमुख शहर. लोकसंख्या ३,७०,००० (२०२४). नाईल नदीच्या पूर्व तीरावर ...
आस्वान धरण
ईजिप्तमधील नाईल नदीवर बांधण्यात आलेली दोन धरणे. नव्याने बांधण्यात आलेले आस्वान उंच धरण (आस्वान हाय डॅम) आणि आस्वान कमी उंचीचे ...
अलकनंदा नदी
गंगा नदीच्या दोन मुख्य शीर्षप्रवाहांपैकी एक शीर्षप्रवाह. भारताच्या उत्तराखंड राज्यातून वाहणारे अलकनंदा व भागीरथी हे गंगेचे दोन प्रमुख शीर्षप्रवाह आहेत ...
सिआचेन हिमनदी
स्याचेन हिमनदी. काराकोरम पर्वतश्रेणीतील एक गिरिपाद हिमनदी. हिमालय पर्वताच्या पश्चिम भागात काराकोरम पर्वतश्रेणी आहे. काराकोरम पर्वताचा पश्चिमेकडील साल्तोरो कटक या ...
हारमोश शिखर
या शिखराला शिखर ५८ असेही संबोधले जाते. हे काराकोरम पर्वतरांगेतील एक शिखर आहे. त्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची ७,४०९ मी. असून जगातील ...
हेली गुब्बी ज्वालामुखी
पूर्व आफ्रिकेतील इथिओपिया या देशातील एक ढाल ज्वालामुखी. ज्या ज्वालामुखी क्रियेत मध्यवर्ती नळीतून भूपृष्ठावर आलेला बेसाल्टासारखा सुवाही लाव्हा जागच्या जागी ...
माँ पले ज्वालामुखी
वेस्ट इंडीजमधील लेसर अँटिलीस बेटांपैकी मार्तीनीक बेटावरील जागृत ज्वालामुखी व ज्वालामुखी पर्वत. मार्तीनीक बेटाच्या अगदी उत्तर भागात माँ पले हा ...
अमरावती शहर, आंध्र प्रदेश
भारतातील आंध्र प्रदेश राज्याची नव्याने स्थापन केलेली राजधानी. लोकसंख्या १,४०,००० (२०१८). राज्याची राजधानी म्हणून विकसित होत असलेले हे एक सुनियोजित ...
जलप्रपात रेषा
पठाराच्या कडांवर जेथे नद्यांचे प्रवाह स्फटिकमय कठीण खडकांच्या प्रदेशातून एकदम मृदु खडकांच्या सखल मैदानी प्रदेशात किंवा किनारपट्टी मैदानात प्रवेश करतात, ...
बाराटांग बेट
बंगालच्या उपसागरातील अंदमान व निकोबार या भारताच्या केंद्रशासित प्रदेशातील एक बेट. बाराटांग बेटाला रांचीवालाज बेट असेही म्हटले जाते; कारण एकोणिसाव्या ...
बॅरन बेट
भारताच्या अंदमान व निकोबार या केंद्रशासित प्रदेशातील एक छोटेसे बेट. भारतीय उपखंडातील एकमेव जागृत ज्वालामुखी या बेटावर असल्यामुळे ते विशेष ...
बालतोरो हिमनदी
हिमालय पर्वतातील काराकोरम या पर्वतश्रेणीतून वाहणारी एक हिमनदी. पाकव्याप्त काश्मीरमधील गिलगिट-बाल्टिस्तान प्रदेशातील शिगार जिल्ह्यात ही हिमनदी आहे. तिची लांबी ६३ ...
उत्तर ध्रुव
पृथ्वीच्या अक्षाचे उत्तर टोक म्हणजेच उत्तर ध्रुव होय. पृथ्वी गोलाकार असून ती आपल्या अक्षाभोवती म्हणजेच स्वत:भोवती पश्चिमेकडून पूर्वेस फिरते. पृथ्वीच्या ...
दक्षिण ध्रुव
पृथ्वीच्या मध्यातून उत्तर-दक्षिण जाणाऱ्या काल्पनिक रेषेला तिचा परिवलन अक्ष म्हणतात व या परिवलन अक्षाभोवती पृथ्वी पश्चिमेकडून पूर्वेकडे फिरत असते, त्याला ...
विषुवदिन
संपातदिन. २१ मार्च आणि २३ सप्टेंबर या दोन दिवसांना विषुवदिन म्हणून ओळखले जाते. या दोन दिवशी पृथ्वीवरील कोणत्याही ठिकाणी दिनमान ...
दिवस व रात्र
सूर्योदय ते सूर्यास्त म्हणजे जो उजेडाचा कालावधी असतो, त्याला दिवस आणि सूर्यास्त ते सूर्योदय यांदरम्यान जो अंधाराचा कालावधी असतो, त्याला ...
दिनमान व रात्रिमान
भौगोलिक दृष्ट्या पृथ्वीवरील एखाद्या ठिकाणी प्रत्यक्ष उजेडाचा कालावधी म्हणजे दिनमान, तर प्रत्यक्ष अंधाराचा कालावधी म्हणजे रात्रिमान होय. म्हणजेच सूर्योदय ते ...
