भारतीय वास्तुकलेचा इतिहास : इतिहास, संस्कृती व धर्म यात भारतीय वास्तुकलेचे मूळ सापडते. ज्याप्रकारे येथील संस्कृतीचा (civilization) विकास होत गेला, त्याप्रकारे वास्तुकला प्रगत होत गेली. तसेच स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असणाऱ्या…
बावा, जेफ्री : ( २३ जुलै १९१९ – २७ मे २००३ ) जेफ्री बावा हे श्रीलंकेतील प्रसिद्ध आर्किटेक्ट होते. त्यांच्या पिढीतील सर्वात प्रभावशाली आशियाई आर्किटेक्ट म्हणून बावा यांने नाव कमावले.…
बरागान, लूईस : (९ मार्च १९०२ – २२ नोव्हेंबर १९८८). मेक्सिकन प्रसिद्ध वास्तुरचनाकार आणि अभियंता. बरागान यांचे काम दृष्टिरूपी आणि संकल्पनात्मक प्रेरणा देणारे आहे. १९८० साली त्यांना त्यांच्या कामासाठी प्रित्झकर…
कोरिया, चार्ल्स : (१ सप्टेंबर १९३० - १६ जून २०१५). भारतीय वास्तू विशारद, शहरी नियोजक (Urban planner) आणि कार्यकर्ते (Activist). स्वातंत्र्योत्तर भारतात आधुनिक वास्तुरचनेच्या (Modern Architecture) निर्मितीसाठी कोरिया यांना श्रेय…
गेहरी, फ्रँक ओ. : ( २८ फेब्रुवारी १९२९ ) फ्रँक ओवेन गेहरी हे एक जगप्रसिद्ध कॅनेडियन-अमेरिकन, पोस्ट मोडर्न शैलीत काम करणारे, आर्किटेक्ट आहेत. १९८९ साली गेहरींना, त्यांच्या अद्भुत कामासाठी, प्रित्झकर पुरस्काराने गौरविले…
वाड्याचं बांधकाम संमिश्र प्रकारचे असे. या वाड्यांची, लाकडी किंवा दगडी खांब आणि भारवाही भिंती, आणि त्यावर लाकडी तुळयांचा सांगाडा ही मुख्य संरचना प्रणाली होती. लाकडी तुळयांवर दगडी फरसबंदी आणि त्यावर…
गुलामगिरीशी निगडित स्थळांचे पुरातत्त्व हा संघर्षाचे पुरातत्त्व या शाखेचा एक भाग आहे. माणसांची खरेदी-विक्री, दास्यत्व आणि गुलामगिरी हे प्राचीन काळापासून मानवी इतिहासाचा भाग आहेत. लष्करी इतिहासकार जॉन कीगन (१९३४ —…
एखादी व्यक्ती जर मृत्युपत्र न करता मृत्यू पावली, तर व्यक्तिगत धार्मिक कायद्यानुसार वारसाहक्काने त्याच्या वारसांना मालमत्तेवर हक्क सांगता येतो. बरेचदा मृत व्यक्तीच्या मालमत्तेवर वारसांना त्यांची नावे लावायची असतील वा ते…
मिश्र, वीरेंद्रनाथ : (१७ ऑगस्ट १९३५ — ३१ ऑक्टोबर २०१५). प्रसिद्ध भारतीय पुरातत्त्वज्ञ. त्यांचा जन्म उत्तर प्रदेशातील फरुकाबाद जिल्ह्यातील खंडौली या छोट्या गावात झाला. कानपूरमधून इतिहास विषयात बी. ए. ची…
रणभूमी पुरातत्त्व हा संघर्षाचे पुरातत्त्व या शाखेचा एक भाग आहे. विसाव्या शतकातील प्रमुख आणि निर्णायक लढायांच्या इतिहासाकडे (पहिले व दुसरे महायुद्ध) पुरातत्त्वीय पद्धतीने पाहण्याच्या संकल्पनेतून या शाखेची सुरुवात झाली; तथापि…
वंशसंघर्षाचे पुरातत्त्व ही संघर्षाचे पुरातत्त्व या शाखेची उपशाखा आहे. जमिनीवरील मालकी हक्कांसाठी, नैसर्गिक साधनांच्या उपभोगासाठी आणि इतर अनेक कारणांसाठी लोकसमूह, वांशिक गट अथवा विविध वंशांमध्ये स्पर्धा आणि संघर्ष होतात. प्रागैतिहासिक…
ऐतिहासिक पुरातत्त्वाची एक उपशाखा. इतिहासातील विविध संघर्षांकडे पुरातत्त्वीय दृष्टीकोनातून पाहण्याच्या संकल्पनेतून विसाव्या शतकाच्या अखेरीस ही शाखा उदयास आली. प्रायमेट गणातील इतर अनेक प्राण्यांप्रमाणे मानवांमध्येही निरनिराळ्या कारणांसाठी परस्परांमध्ये स्पर्धा, संघर्ष आणि…
विद्युत शक्तीवर चालणाऱ्या वाहनांचे प्रामुख्याने विद्युत वाहन आणि संकरित (hybrid) विद्युत वाहन असे दोन प्रकार आहेत. अ) विद्युत वाहन : पार्श्वभूमी : टॉमस डाव्हेनपोअर्ट (Thomas Davenport) यांनी १८३४ मध्ये बॅटरीवर…
संगणकाला कॅथोड किरण दोलनदर्शक जोडला असता विद्युत प्रवाहाचे तरंग विरूपित झालेले दिसतात. संगणक बंद करून विद्युत प्रवाहाचे तरंग तपासले असता ते शुध्द कंपस्वरूप (Pure sinusoidal) असे निदर्शनास येतात. संगणक हे…
शक्तिगुणक मापक हे उपकरण एककला (Single phase) आणि त्रिकला (Three phase) प्रत्यावर्ती धारा विद्युत मंडलातील शक्तिगुणकाचे मापन करण्यासाठी वापरले जाते. गतिजमापी प्रकारचा शक्तिगुणक मापक हा खालील दोन प्रकारांमध्ये विभागला जातो…