वित्तीय जबाबदारी आणि अंदाजपत्रक व्यवस्थापन कायदा – २००३ (Fiscal Responsibility and Budget Management Act, 2003)

भारताच्या आर्थिक व्यवस्थापनाचा तोल सांभाळण्यासाठी तयार करण्यात आलेला एक वित्तीय कायदा. भारताची आर्थिक परिस्थिती १९९०-९१ मध्ये मोठ्या प्रमाणात घसरली. त्या वेळी भारताची वित्तीय तूट राष्ट्रीय उत्पादनाच्या ६.६% झाली; तर महसुलातील…

रेगनोमिक्स (Reaganomics)

अमेरिकेचे चाळीसावे राष्ट्राध्यक्ष रोनाल्ड रेगन यांच्या सलग दोन कार्यकाळातील (१९८० ते १९८९) आर्थिक धोरणे व त्यामागील अर्थशास्त्रीय मतप्रणाली यांस रेगनोमिक्स असे संबोधतात. रेगन यांच्या मते, ‘सरकार हा समस्यांवरील उपाय नव्हे,…

वासुदेव मुलाटे (Vasudev Mulate)

मुलाटे, वासुदेव : (१३ ऑक्टोबर १९४३). मराठी साहित्यातील सुप्रसिद्ध कथाकार, समीक्षक, प्रकाशक आणि ग्रामीण साहित्य चळवळीमधील अग्रणी साहित्यिक. चाळीसहून अधिक वर्षे त्यांनी मराठी साहित्यात आपले योगदान दिले आहे. कविता,कथा, कादंबरी,…

परिचर्या माहितीशास्त्र प्रतिकृती [Nursing Informatics Model]

शिक्षण, संशोधन आणि प्रशासन विज्ञान यांच्याद्वारे वैद्यकीय सराव प्रदान करण्यासाठी आरोग्यसेवा कशी वापरावी याचे वर्णन परिचर्या माहितीशास्त्र प्रतिकृतीद्वारे केले जाते. आवश्यक तांत्रिक ज्ञान प्रदान करण्यासाठी संगणक आणि माहिती शास्त्राच्या सहाय्याने…

ड्यूश बंडेस बँक (Deutsche Bundes Bank)

जर्मनीची एक मध्यवर्ती बँक. ड्यूश बंडेस बँक ही यूरोपातील मध्यवर्ती बँकिंग व्यवस्थेचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. ही बँक तिच्या वित्तीय सामर्थ्य व प्रचंड आकारामुळे यूरोपात अत्यंत प्रभावशाली आहे. यूरोपियन मध्यवर्ती…

बेन ॲफ्लेक (Ben Affleck)

ॲफ्लेक, बेन : (१५ ऑगस्ट १९७२). हॉलिवुडमधील सुप्रसिद्ध अभिनेते, निर्माते आणि दिग्दर्शक. त्यांचे पूर्ण नाव बेंजामिन गेझा ॲफ्लेक-बोल्ट असे आहे. ॲफ्लेक यांचा जन्म कॅलिफोर्निया येथील बर्कलेमध्ये झाला. त्यांच्या आईचे नाव…

चेता अर्थशास्त्र (Neuro Economics)

एखादी व्यक्ती एखादा निर्णय (विशेषत꞉ आर्थिक स्वरूपाचा निर्णय) कसा घेतो आणि त्यामुळे मानवी मेंदूत कोणत्या क्रिया-प्रक्रिया घडत असतात, हे जाणून घेण्यासाठी शास्त्रीय पद्धतीने अभ्यास करण्याचा प्रयत्न करणारी एक अभ्यासशाखा. अलीकडच्या…

कॅपिटल इन ट्वेन्टी फर्स्ट सेंचुरी (Capital in Twenty First Century)

एक प्रसिद्ध अर्थशास्त्रीय ग्रंथ. कॅपिटल इन ट्वेन्टी-फर्स्ट सेंचुरी या ग्रंथाचे लेखक फ्रेंच अर्थशास्त्रज्ञ थॉमस पिकेटी असून त्यांनी हा ग्रंथ २०१३ मध्ये फ्रेंच भाषेत प्रकाशित केला. त्यानंतर २०१७ मध्ये आर्थर गोल्डहॅमर…

आर्थिक साम्राज्यवाद (Economic Imperialism)

एखाद्या देशाने दुसऱ्या एक किंवा अनेक देशांवर आर्थिक सत्ता मिळविणे. आर्थिक साम्राज्यवादाला नवा साम्राज्यवाद किंवा नवसाम्राज्यवाद असेही म्हणतात. लॉर्ड कर्झन, चार्ल्स डील्के, जॉन सीली, जे. ए. फ्राउड यासांरख्या ब्रिटिश लेखकांच्या…

क्योटो प्रोटोकॉल (Kyoto Protocol)

जागतिक तापमान वाढ रोखण्यासंदर्भातील एक आंतरराष्ट्रीय करार. ब्राझीलच्या रीओ दे जानेरो येथे ३ ते १४ जून १९९२ या दरम्यान युनोच्या मार्गदर्शनाखाली परिषद भरविण्यात आली. या परिषदेचे नाव युनायटेड नेशन्स कॉन्फरन्स…

Read more about the article उर्जित पटेल समिती (Urjit Patel Committee)
PTI2_3_2015_000010B

उर्जित पटेल समिती (Urjit Patel Committee)

चलनविषयक धोरणाची रचनात्मक सुधारणा आणि बळकटी यांसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे ठरविणारी एक संशोधन समिती. या समितीची स्थापना १२ सप्टेंबर २०१३ रोजी रिझर्व्ह बँकचे तत्कालीन उप गव्हर्नर उर्जित पटेल यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात…

बाउमोल इफेक्ट – परिणाम (Baumol Effect)

कामगारांच्या उत्पादकता वाढीचा अनुभव असलेल्या इतर रोजगारांमध्ये वाढीव पगाराच्या प्रतिसादात कामगारांच्या उत्पादनात कमी किंवा जास्त वाढ झालेल्या रोजगारामध्ये वेतनाची वाढ यावर बाउमोल इफेक्ट आधारलेला आहे. वास्तविक वेतनवाढ हे श्रम उत्पादकता…

सुतार पक्षी (Woodpecker)

(वुडपिकर). एक आकर्षक पक्षी. सुतार पक्ष्यांचा समावेश पिसिफॉर्मिस गणाच्या पिसिडी कुलात केला जातो. या कुलात सु. ३० प्रजाती आणि सु. २०० जाती आढळून येतात. भारतात सुतार पक्ष्याच्या सु. १३ प्रजाती…

साल वृक्ष (Sal tree)

(साल ट्री). एक पाणझडी वृक्ष. हा वृक्ष डिप्टेरोकार्पेसी कुलातील असून त्याचे शास्त्रीय नाव शोरिया रोबस्टा आहे. तो मूळचा भारतीय उपखंडातील असून हिमालयाच्या दक्षिणेला नेपाळ, भारत, बांगला देश व म्यानमार या…

शेकरू (Indian giant squirrel)

(इंडियन जायंट स्क्विरल). सर्वांत मोठ्या आकाराची खार. शेकरूचा समावेश स्तनी वर्गाच्या कृंतक गणाच्या सायूरिडी कुलातील रॅट्युफा प्रजातीत होतो. महाराष्ट्रात सामान्यपणे आढळणाऱ्या शेकरूचे शास्त्रीय नाव रॅट्युफा इंडिका आहे. तिला ‘शेकरी’, ‘शेकरा’,…