चांद्रमास आणि चांद्रवर्ष : दिवस, महिना आणि वर्ष ही कालगणनेसाठी वापरली जाणारी एकके आहेत. ही सगळी एकके नैसर्गिक आहेत. पृथ्वीची स्वत:च्या अक्षाभोवतीची एक फेरी म्हणजे एक दिवस. याला पृथ्वीचे परिवलन (Rotation)…
सॅरोस चक्र अर्थात ग्रहणांची कुटुंबे (Saros Cycle :Eclipse Families) : सॅरोस चक्र किंवा ग्रहणांची कुटुंबे हा ग्रहण विषयातील एक कुतूहलाचा भाग आहे. या चक्राची कल्पना येण्यासाठी आपण ते उदाहरणाने समजावून…
सॉफ्टवेअरचे घटक आणि त्यांना साहाय्य करणाऱ्या इतर वस्तू यांची आवश्यकता पूर्ण करण्याचे किंवा कोणतेही सॉफ्टवेअर उत्पादन वापरासाठी योग्य आहे की नाही याला तपासण्याचे कार्य म्हणजे सॉफ्टवेअर गुणवत्ता नियंत्रण होय. यालाच…
हेना मुर : (२ फेब्रुवारी १७४५ - ७ सप्टेंबर १८३३). इंग्लडमधील ब्रिस्टॉलमध्ये जन्मलेली हेना मुर एक यशस्वी कवयित्री, नाटककार, धर्मसुधारणावादी, प्रचारक, समाज सुधारक होती. स्त्री शिक्षण आणि गुलामगिरी निर्मूलनासाठी ती…
गॉर्डमर, नेडीन : (२० नोव्हेंबर १९२३ - १३ जुलै २०१४). साहित्यातील नोबेल पुरस्कार आणि बुकर पुरस्कार प्राप्त दक्षिण आफ्रिकेतील लेखिका आणि राजकीय कार्यकर्त्या. दक्षिण आफ्रिकेच्या साहित्याचा प्रातिनिधिक आवाज म्हणून त्यांच्याकडे…
(मोबाइल उपकरण; मोबाइल टेलिफोन). संगणकाचा प्रकार. लॅपटॉप संगणक आणि स्मार्टफोन यांच्या आकारांदरम्यान अर्थातच मध्यम असतो. सुरुवातीलस टॅबलेट संगणकांनी माहिती इनपुट करण्यासाठी कीबोर्ड किंवा स्टाईलसचा (stylus) वापर केला, परंतु नंतर या…
(मोबाइल उपकरण; मोबाइल टेलिफोन). मोबाइल टेलिफोनमध्ये समाकलित केलेला सुवाह्य संगणक. स्मार्टफोनमध्ये दृश्य पटलासह (एलसीडी; LCD; Liquid Crystal Display) वैयक्तिक माहिती व्यवस्थापित करणारी आज्ञावली -जसे इलेक्ट्रॉनिक कॅलेंडर आणि ॲड्रेस बुक -साधारणत:…
(डिइएस; DES). यु.एस. नॅशनल ब्युरो ऑफ स्टँडर्स (एनबीएस; आताचे नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ स्टँडर्स अँड टेक्नॉलॉजी) यांनी सुरवातीला तयार केलेले डेटा एनक्रिप्शन मानक. 21व्या शतकाच्या सुरवातीला ते अधिक सुरक्षित एनक्रिप्शन मानकाद्वारे…
जेम्स ड्यूई वॉटसन (६ एप्रिल १९२८) आणि फ्रॅन्सिस हॅरी कॉम्पटन क्रिक (८ जून १९१६ – २८ जुलै २००४) यांनी १९५३ साली डीएनए संरचनेचा शोध लावला. डीएनए हे आनुवंशिकतेचे रसायन असल्याचे…
महफूज, नाजीब : (११ डिसेंबर १९११-३० ऑगस्ट २००६). साहित्यातील नोबेल पुरस्कार विजेता इजिप्शियन कादंबरीकार, आणि पटकथा लेखक. कैरोच्या अल - जमलीय्या जिल्ह्यात त्यांचा जन्म एका सनदी अधिकाऱ्याच्या घरात झाला. मेहफूझ…
रॉबिन्सन, मेरी : (२७ नोव्हेंबर १७५७ - २६ डिसेंबर १८००). एक ख्यातनाम इंग्रजी कवयित्री, अभिनेत्री, नाटककार, कादंबरीकार. तिला सॅफो या ग्रीक कवयित्रीच्या समकक्ष इंग्लिश सॅफो म्हणून ओळखले जात असे. तिने…
पारदर्शक रंगहीन हिरे सर्वांत मूल्यवान असतात, परंतु त्याचबरोबर विविध रंगाच्या हिऱ्यांचेसुद्धा आपणास आकर्षण असते. अशा विविध रंगातील सर्वोत्तम हिरा म्हणजेच हिरव्या रंगाचा हिरा. पोलंडचा राजा स्टॅनिस्लॉ ऑगस्ट (१७२१) याच्या ड्रेझ्डेन पॅलेसमधील…
जगातील सर्वांत मूल्यवान हिरा – होप. तो निळ्या रंगामुळे प्रसिद्ध आहे. फ्रेंच व्यापारी झां बातीस्त ताव्हेर्न्ये (Jean Baptiste Tavernier) यांच्या मते होप डायमंडची उत्पत्ती १७ व्या शतकात आंध्र प्रदेशातील कोल्लूर या…
आफ्रिकेतील साउथ सूदान या देशाची राजधानी व देशातील सर्वांत मोठे शहर. लोकसंख्या ५,२५,९५३ (२०१७). साऊथ सूदान - युगांडा या देशांच्या आंतरराष्ट्रीय सीमेच्या उत्तरेस सुमारे १२७ किमी., बाहर एल्-जेबेल (श्वेत नाईल)…
योगसाधनेच्या प्रवासात संपूर्ण ज्ञान प्राप्त झाल्यानंतर त्या ज्ञानापासून व त्यापासून प्राप्त होणाऱ्या सिद्धींपासून पूर्ण वैराग्य प्राप्त झाल्यानंतरची चित्ताची होणारी स्थिती म्हणजे धर्ममेघ समाधी होय. चित्ताच्या संपूर्ण वृत्तींचा (विचारांचा) निरोध हे…