मराठी विश्वकोश

मार्लन ब्रँडो (Marlon Brando)

ब्रँडो, मार्लन : (३ एप्रिल १९२४ – १ जुलै २००४). हॉलीवूडमधील एक सुप्रसिद्ध अभिनेते. त्यांचे पूर्ण नाव मार्लन ब्रँडो ज्युनियर. त्यांचा जन्म अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थांनातील ओमाहा, नेब्रास्का (Nebraska) या राज्यात…

टंगस्टन संयुगे (Tungsten compounds)

टंगस्टनाची ऑक्सिडीकरण अवस्था २+ पासून ६+ पर्यंत असू शकते. जास्त ऑक्सिडीकरण क्रमांक असलेली संयुगे अधिक स्थिर असतात. आवर्त सारणीतील सहाव्या गटातील अ विभागात असलेल्या क्रोमियम आणि मॉलिब्डेनम यांप्रमाणेच टंगस्टनाचे रासायनिक…

टंगस्टन (Tungsten)

टंगस्टन या धातुरूप मूलद्रव्याला वुल्फ्रॅम (Wolfram) असेही म्हणतात. याची रासायनिक संज्ञा W अशी असून अणुक्रमांक ७४ आणि अणुभार १८३·९२ इतका आहे. इतिहास : टंगस्टनच्या शोधाचे श्रेय डब्ल्यू. ए. शेले यांच्याकडे…

शारदा लिपी (Sharada script)

शारदा लिपी : पूर्वी शारदादेश किंवा शारदामंडल म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या जम्मू -काश्मीर प्रदेशातील लिपी. मूळ शारदा लिपी इ.स.आठव्या शतकाच्या सुमारास पश्चिमेकडील गुप्त लिपीतून निर्माण झाली आणि काश्मीर,चंबा, कांग्रा व पंजाबमध्ये…

इटर्बियम (Ytterbium)

इटर्बियम हे विरल मृत्तिका गटातील एक धातुरूप मूलद्रव्य आहे. याची रासायनिक संज्ञा Yb असून अणुक्रमांक ७० आणि अणुभार १७३·०४ इतका आहे. इतिहास : जे. सी. जी. मारीन्याक यांना १८७८ साली…

अऱ्हेनियस सिद्धांत (Arrhenius Theory)

स्वीडिश शास्त्रज्ञ स्वांटे अऱ्हेनियस (Svante Arrhenius) यांनी १८८७ मध्ये रासायनिक पदार्थांच्या वर्गीकरणासाठी या सिद्धांताची मांडणी केली. रसायनांच्या अम्ल आणि अल्कली या दोन गुणधर्मांचे विश्लेषण करणे हा या सिद्धांताचा हेतू होता.…

अव्वैयार (Avvaiyar)

अव्वैयार : अव्वैयार (औवैयार) हे तमिळ साहित्यातील अतिशय लोकप्रिय नाव असून त्याचा अर्थ ‘आई’ अथवा ‘जैन भिक्षुणी’ असा होतो. ‘म्हातारी’ असाही या शब्दाचा अर्थ असून, ‘सायंकाळचा पाऊस आणि अव्वैयारचा (म्हातारीचा)…

प्रज्ञा

प्रज्ञा या शब्दाचा अर्थ ‘प्रकृष्ट ज्ञान’ अर्थात् संपूर्ण ज्ञान असा होतो. ज्यावेळी व्यक्तीला एखाद्या विषयाचे संपूर्ण ज्ञान प्राप्त होते, तेव्हा त्या संपूर्ण ज्ञानाला प्रज्ञा असे म्हणतात. ‘ज्ञान’ हा शब्द सर्वसामान्य…

मार्गदर्शन (Guidance)

परिस्थितीचे आकलन करून घेऊन निर्णय घेण्याची क्षमता निर्माण करण्यासाठी व्यक्तीला केलेली मदत म्हणजे मार्गदर्शन. जीवनाच्या कोणत्याही क्षेत्रात यशस्वी होण्याकरिता मार्गदर्शनाची आवश्यकता असते. प्रत्येक व्यक्तीला कोणत्या ना कोणत्या कार्यात निश्चितच मार्गदर्शन…