अंटार्क्टिक वृत्त. पृथ्वीगोलावरील विषुववृत्ताच्या दक्षिणेस ६६° ३०' द. अक्षांशावरील काल्पनिक अक्षवृत्ताला दक्षिण ध्रुववृत्त म्हणतात. ही पृथ्वीगोलावरील एक काल्पनिक रेषा असून ती दक्षिण समशीतोष्ण कटिबंध व दक्षिण शीत कटिबंध यांच्यामधील सीमारेषा…
पाण्यामध्ये रंग, वास आणि चव उत्पन्न करणारे हे पदार्थ नैसर्गिक किंवा मानवनिर्मित कारणांनी उत्पन्न होतात. उदा., चव आणि वास उत्पन्न करणारे जीवाणु, ते मेल्यावर त्यांच्या शरीराचे विघटन होणे, साठवलेल्या पाण्यामध्ये…
स्कॉट, पॉल मार्क : (२५ मार्च १९२०–१ मार्च १९७८). ब्रिटिश कादंबरीकार. जन्म साउथगेट मिड्लसेक्स येथे. त्याची आई दक्षिण लंडनमधील एक श्रमिक, कलादृष्टी आणि सामाजिक महत्त्वाकांक्षा असलेली अशी होती. आपल्या आईमध्ये…
दैनंदिन जीवनात विविध गोष्टी एकमेकाशी संबंधित असतात. एक चल हा दुसऱ्या चलावर अवलंबून असतो व त्याचा चांगला अथवा वाईट परिणाम/बदल त्या चलावर देखील होतो. सांख्यिकी भाषेत ह्या परस्पर संबंधाला सहसंबंध…
स्केल्टन, जॉन : (१४६० - २१ जून १५२९). इंग्रज उपरोधकार. त्याचे जन्मस्थळ आणि बालपण ह्यांविषयी निश्चित माहिती उपलब्ध नाही पण तो यॉर्कशरचा असावा. केंब्रिज विद्यापीठात त्याने शिक्षण घेतले. ग्रीक आणि…
सोस्यूर, फेर्दिनां द : (२६ नोव्हेंबर १८५७-२२ फेब्रुवारी १९१३). फ्रेंच-भाषक स्विस भाषाविद्, आधुनिक भाषाविज्ञानाचा उद्गाता, आधुनिक चिन्हमीमांसेचा (सीमि-ऑटिक्स) सह-संस्थापक. अमेरिकन तत्त्वज्ञ सी. एस्. पर्स (१८३९-१९१४) हा चिन्हमीमांसेचा दुसरा सह-संस्थापक होय.…
सेलीन, ल्वी–फेर्दिनां : (२७ मे १८९४ - १ जुलै १९६१). फ्रेंच साहित्यिक. मूळ नाव ल्वी-फेर्दिनां देत्यूश. जन्म पॅरिसजवळच्या कुर्बव्हा ह्या ठिकाणी. त्याच्या घरची परिस्थिती सामान्य होती. १९१२ मध्ये तो लष्करी सेवेत…
ड्रीश, हान्स ॲडॉल्फ एडूआर्ट : (२८ ऑक्टोबर १८६७—१६ एप्रिल १९४१). जर्मन तत्त्वज्ञ व जीववैज्ञानिक. प्राणतत्त्ववादाचा आधुनिक काळातील पुरस्कर्ता. जर्मनीत बाट क्रॉइट्सनाख येथे जन्म. हँबर्ग, फ्रायबर्ग, म्यूनिक, जेना इ. विद्यापीठांत जीवविज्ञान,…
सेफर्ट, यारॉस्लाव्ह : (२३ सप्टेंबर १९०१-१० जानेवारी १९८६). चेक कवी आणि पत्रकार. जन्म प्राग शहरी. १९५० पर्यंत त्याने पत्रकारी केली तथापि एकीकडे त्याचे काव्यलेखनही चालू होते. ‘सिटी इन टीअर्स’ (इं. शी)…
सोतो, दे एर्नांदो (Soto, de Hernando) : (२७ ऑक्टोबर १४९५? – २१ मे १५४२). मिसिसिपी नदी, अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांचा आग्नेय भाग व मध्य अमेरिका यांचे समन्वेषण करणारा स्पॅनिश समन्वेषक. त्यांचा…
कोहेन, डॅनी : (९ डिसेंबर १९३७ — १२ ऑगस्ट २०१९). इझ्राएली अमेरिकन संगणक वैज्ञानिक. डॅनी कोहेन यांचा जन्म हैफा, पॅलेस्टाइन येथे झाला. टेक्निऑन — इझ्राएल इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नाॅलॉजी येथून कोहेन…
नेर्व्ही, प्येअर लुईजी : (२१ जून, १८९१ — ९ जानेवारी, १९७९). इटालियन वास्तुकार व संरचनात्मक अभियंता. प्येअर लुईजी नेर्व्ही यांचा जन्म साँद्रिओ, इटली (Sondrio) येथे झाला. त्यांनी इटलीमधील बोलोन्या (Bologna)…
कॅपेची, मारिओ रॅमबर्ग : (६ ऑक्टोबर, १९३७). इटालियन शास्त्रज्ञ. लक्ष्यवेधी जनुक परिवर्तन (Targeted gene modification) या संशोधनासाठी मारिओ कॅपेची, मार्टिन एव्हान्स आणि ऑलिव्हर स्मिथीज यांना २००७ सालचे वैद्यकशास्त्र आणि शरीरविज्ञान विषयातील…
बेन्झर, सीमोर : (१५ ऑक्टोबर १९२१ — ३० नोव्हेंबर २००७). अमेरिकन भौतिकीविज्ञ आणि रेणवीय जीवशास्त्रज्ञ. बेन्झर यांचा जन्म बेन्सनहर्स्ट (Bensonhurst), ब्रुकलीन येथे झाला. ब्रुकलीन महाविद्यालयातून त्यांनी भौतिकी विषयामध्ये पदवी घेतली.…
एक आंतरराष्ट्रीय पर्यावरणीय करार. १९७० पासून आंतरराष्ट्रीय राजकारणात प्रदूषण, जैवविविधतेचा ऱ्हास, तपमानवाढ, ओझोनचा थर विरळ होणे या पर्यावरणीय समस्यांची संस्थात्मक पातळीवर उकल होत होती. जागतिकीकरणामुळे वाढलेले परस्परावलंबित्व आणि अर्थव्यवस्थेच्या नवनवीन…