अमेरिकन आनुवंशिकीविज्ञ हेरमान म्यूलर ( २१ डिसेंबर १८९० – ५ एप्रिल १९६७ ) यांनी १९२७ साली क्ष-किरणांचा वापर करून ड्रॉसोफिला मेलॅनोगॅस्टर (Drosophila melanogaster) या फळमाश्यांमध्ये उत्परिवर्तन करता येते, असे दाखवून दिले.…
आशिया आणि आफ्रिका या दोन खंडांमध्ये संपर्क आणि सहयोग वृद्धीसाठी तसेच खंडांतर्गत विकास साधता यावा यासाठी भारत आणि जपान यांनी आशिया-आफ्रिका वृद्धी महामार्ग हा प्रकल्प संयुक्तपणे सुरू केला आहे. मे…
चेनाब. भारत व पाकिस्तान या देशांतून वाहणारी सतलज नदीची उपनदी. लांबी सुमारे १,५२० किमी. जलवाहन क्षेत्र सुमारे २७,५२९ चौ. किमी. हिमाचल प्रदेशातील लाहूल-स्पीती जिल्ह्यात उगम पावणारे चंद्रा व भागा हे…
अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांमधील मेन राज्यातून आणि कॅनडातील क्वीबेक व न्यू ब्रन्सविक प्रांतांतून वाहणारी नदी. लांबी सुमारे ६७३ किमी., एकूण पाणलोट क्षेत्र सुमारे ५४,००० चौ. किमी. असून त्यांपैकी २०,००० चौ. किमी.…
वन बेल्ट वन रोड हा २१व्या शतकातील चीनच्या परराष्ट्र धोरणाचा महत्त्वपूर्ण प्रकल्प होय. व्यापार-गुंतवणूक आणि पायाभूत सुविधा निर्मिती यांच्यामार्फत आशिया, आफ्रिका व यूरोप खंडांतील विविध देशांना चीनशी जोडणे, हे या…
सी++ ही एक संगणकीय भाषा आहे. वस्तुनिष्ठता (object oriented), निम्नस्तरीय स्मृती उपयोजन (low level memory manipulation) आणि गणितीय सूत्राधिष्ठित आज्ञावली (generic programming) ही या भाषेची वैशिष्ट्ये आहेत. इतिहास / पार्श्वभूमी…
फ्रांस्वा, झाकॉब : (१७ जून, १९२० – १९ एप्रिल, २०१३). फ्रेंच जीववैज्ञानिक. पेशींमधील (कोशिकांमधील; cell) वितंचकांच्या पातळीचे लिप्यंतराने (ट्रान्सक्रिप्शन) नियंत्रण होते या शोधाबद्दल १९६५ सालचे शरीरक्रियाविज्ञान वा वैद्यक या विषयाचे…
उत्तर अमेरिका खंडातील अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने व कॅनडा यांदरम्यान असलेल्या पंचमहासरोवरांपैकी (ग्रेट फाइव्ह लेक्स) एक सरोवर. हे जगातील सर्वांत मोठे गोड्या पाण्याचे सरोवर आहे. सुपीरिअर हे पंचमहासरोवरांपैकी सर्वांत पश्चिमेकडील व…
सेऊल. दक्षिण कोरिया (कोरियन प्रजासत्ताक)ची राजधानी आणि देशातील सर्वांत मोठे शहर. लोकसंख्या सुमारे १,१२,४४,००० (२०१८). हे देशातील सांस्कृतिक, राजकीय, आर्थिक, शैक्षणिक, वित्तीय, प्रशासकीय आणि सार्वजनिक सेवा कार्यांचे प्रमुख केंद्र आहे.…
पक्षिवर्गाच्या ग्रुइफॉर्मिस (Gruiformis) गणाच्या ग्रुइडी (Gruidae) कुलातील बॅलेरिसिनी (Balericinae) उपकुलातील सर्वांत उंच व आकर्षक पक्षी. बॅलेरिसिनी उपकुलात बॅलेरिका (Balearica) या एका प्रजातीचा समावेश होतो. बॅलेरिका प्रजातीमध्ये काळ्या तुऱ्याचा क्रौंच (Black…
पवार, ललिता : ( १८ एप्रिल १९१६ – २४ फेब्रुवारी १९९८ ). भारतीय चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेत्री. त्यांचा जन्म नाशिकजवळील येवला येथे झाला. त्यानंतर त्यांचे पुढील वास्तव्य इंदूर आणि पुणे येथे…
जोशी, गजाननराव : (३० जानेवारी १९११ – २८ जून १९८७). प्रख्यात व्हायोलीनवादक व ग्वाल्हेर घराण्याचे नामवंत गायक. त्यांचा जन्म गिरगाव, मुंबई येथे झाला. त्यांच्या आई इंदिराबाईंचे गजाननराव लहान असतानाच निधन…
ओडिशा (ओरिसा) राज्यातील प्रसिद्ध प्राचीन शिलालेख. पुरी जिल्ह्यातील उदयगिरी टेकडी परिसरात असलेला हा हाथीगुंफा शिलालेख म्हणजे प्राचीन कलिंग देशाचा चेदी राजघराण्यातील व महामेघवाहन याच्या वंशातील चक्रवर्ती राजा खारवेल याची ही…
डफरिन, लॉर्ड फ्रेडरिक टेम्पल हॅमिल्टन : (२१ जून १८२६–१२ फेब्रुवारी १९०२). ब्रिटिशांकित हिंदुस्थानचा १८८४–८८ या काळातील व्हाइसरॉय व गव्हर्नर जनरल. फ्लॉरेन्स (इटली) येथे जन्म. लहानपणापासून डफरिनवर त्याच्या हुशार आईचा (हेलनचा)…
ओखोट्स्क समुद्रातील (उत्तर पॅसिफिक महासागराचा भाग) रशियाचे एक मोठे बेट व देशाचा अतिपूर्वेकडील द्वीपप्रांत (ओब्लास्ट). ४५° ५३′ उ. ते ५४° २५′ उ. अक्षांश यांदरम्यान दक्षिणोत्तर विस्तारलेल्या या बेटाची लांबी ९४८…