अंत:प्रजनन / अंतर्जनन (Inbreeding)

प्रजनन ही सर्व सजीवांमधील एक मूलभूत जीवनप्रक्रिया आहे. बहुतेक सजीवांमध्ये प्रजनन आणि प्रजोत्पादन हे दोन्ही शब्द समानार्थी वापरले आहेत. प्रजनन हे मुख्यत्वे अलैंगिक व लैंगिक पद्धतीने घडून येते. दोन्ही प्रजनन…

अधश्चेतक ग्रंथी (अधोथॅलॅमस) अंत:स्त्रावी ग्रंथी-प्रणालीचा (Endocrine system) मध्यबिंदू मानली जाते. ही ग्रंथी चेतासंस्था (Nervous system) व अंत:स्त्रावी ग्रंथी-प्रणाली यांच्यामधील दुवा म्हणून काम करते. आकाराने लहान असलेली ही ग्रंथी विविध संप्रेरकांची निर्मिती…

अत्यंत लहान सजीवांपासून ते मोठ्या सस्तन प्राण्यांपर्यंतच्या सजीवांची रचना गुंतागुंतीची असते. त्यांच्यामधील अंतर्गत कार्यांत जसे की, पोषक तत्त्वांचे शरीरातील वहन, बाह्य उत्तेजनांना प्रतिसाद, निरूपयोगी द्रव्यांचा निचरा आणि शरीरात समस्थिती राखणे…

ज्यामध्ये जीवंत राहण्याची किंवा स्वत:चे अस्तित्व टिकवून ठेवण्याची क्षमता आहे, त्यास जीव किंवा सजीव असे म्हटले जाते. परंतु, नेमके सजीव कशाला म्हणायचे याच्या व्याख्येवर आजपर्यंत एकमत झालेले नाही. एका लोकप्रिय…

सजीवांच्या वर्गीकरणासाठी रॉबर्ट व्हिटाकर यांनी प्रतिपादित केलेल्या पंचसृष्टींपैकी (मोनेरा, प्रोटिस्टा, फंजाय/कवक, प्राणी आणि वनस्पती) ही एक सृष्टी आहे. यातील प्राण्यांची दृश्यकेंद्रकी पेशी, बहुपेशीय शरीररचना आणि परपोषी पोषणपद्धती ही प्रमुख लक्षणे…