मराठी विश्वकोश

जोजफ बर्ट्राँड (Joseph Bertrand)

बर्ट्राँड, जोजफ : ( ११ मार्च, १८२२ - ३ एप्रिल, १९०० ) जोजफ बर्ट्राँड यांचा जन्म पॅरिसचा. वयाच्या नवव्या वर्षापासून त्यांचा प्रतिपाळ काका व सुप्रसिद्ध गणिती, जे.जे. डुहमेल यांनी केला.…

अमेरिकन स्टॅटिस्टिकल असोसिएशन (American Statistical Association)

अमेरिकन स्टॅटिस्टिकल असोसिएशन : ( स्थापना - २७ नोव्हेंबर, १८३९ ) अमेरिकन स्टॅटिस्टिकल असोसिएशन (ए.एस.ए.) ही संख्याशास्त्राला वाहिलेली जगातील सर्वांत मोठी संघटना आहे. तिची स्थापना विलियम कॉग्जवेल, जॉन डिक्स फिशर, रिचर्ड…

लाझारो स्पालान्झीनी (Lazzaro Spallanzani)

स्पालान्झीनी, लाझारो : ( १० जानेवारी, १७२९ ते १२ फेब्रुवारी, १७९९ ) इटली येथे लाझारो स्पालान्झीनी यांचा जन्म झाला. लाझारो यांचे महाविद्यालयीन शिक्षण जेसूट महाविद्यालयात झाले. त्यांनी बोलोग्ना विद्यापीठात काही दिवस…

रेबेका क्रैघील लान्सफिल्ड (Rebecca Craighill Lancefield)

रेबेका क्रैघील लान्सफिल्ड : ( ५ जानेवारी १८९५ - ३ मार्च १९८१ ) रेबेका क्रैघील यांचा जन्म न्यूयॉर्क येथील स्टेटन बेटावरील फोर्ट वाड्स्वोर्थ येथे झाला. लान्सफिल्ड यांनी वेलेस्ली कॉलेज (Wellesley College)…

सत्यता कोष्टक पद्धती (Truth Table Method)

एकोणिसाव्या शतकानंतर विकसित झालेले तर्कशास्त्र हे १९ व्या शतकाच्या अगोदर गोटलोप फ्रेग, जूझेप्पे पेआनो व गेऑर्ग कॉन्टोर यांचे महत्त्वाचे कार्य आहे. लूटव्हिख व्हिट्गेन्श्टाइन याने सामान्यपणे सत्यता कोष्टक पद्धती विकसित केली…

निलिमा अरुण क्षीरसागर (Nilima Arun kshirsagar)

क्षीरसागर, निलिमा अरुण : ( ८ जून १९४९ ) नीलिमा अरुण क्षीरसागर यांचा जन्म मुंबईत झाला. त्यांचे वैद्यकीय शिक्षण एम.बी.बी.एस., एम.डी. आणि पीएच्.डी. हे सर्व जी. एस. मेडिकल महाविद्यालयातच झाले.…

डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषि विद्यापीठ, दापोली (Dr. Balashaheb Sawant Kokan Krishi Vidyapeeth, Dapoli)

डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषि विद्यापीठ, दापोली : ( स्थापना – १८ मे १९७२ ) कोकणाच्या भूप्रदेशात शेतकऱ्यांची आर्थिक प्रगती व्हावी या उद्देशाने शेती, पशुसंवर्धन, वनसंवर्धन, व मत्स्य व्यवसाय याबद्दलचे कृषि…

झिग्मोंडी, रिचर्ड ॲडॉल्फ ( Zsigmondy, Richard Adolf )

झिग्मोंडी, रिचर्ड ॲडॉल्फ : ( १ एप्रिल १८६५ – २३ सप्टेंबर १९२९ ) रिचर्ड ॲडॉल्फ झिग्मोंडी यांचा जन्म ऑस्ट्रियाच्या व्हिएन्ना येथे हंगेरियन आई वडीलांच्या घरी झाला. आई शास्त्रज्ञ तर वडील…

राष्ट्रीय आयुर्वेद दिवस (National Ayurveda Day)

आयुर्वेदाचा प्रचार आणि प्रसार करण्यासाठी भगवान धन्वंतरी यांच्या जन्मदिनी राष्ट्रीय आयुर्वेद दिवस साजरा केला जातो. दिवाळीच्या दुसऱ्या दिवशी म्हणजेच धनत्रयोदशीला धन्वंतरी जयंती साजरी करतात. भगवान धन्वंतरी हे देवांचे वैद्य मानले…

जमशेट नसरवानजी टाटा (Jamashet Nusarvanji Tata)

टाटा, जमशेट नसरवानजी : (३ मार्च १८३९ - १९ मे १९०४ ) वयाच्या चौदाव्या वर्षी शिक्षणासाठी जमशेट नुसरवानजी टाटा मुंबईत आले. एल्फिस्टन महाविद्यालयात शिकत असताना त्यांना साहित्याची, वाचनाची, अभ्यासाची आणि व्यासंगाची…

कार्ल वेइगर्ट (Carl Weigert)

वेइगर्ट, कार्ल : ( १९ मार्च, १८४५ ते १५ ऑगस्ट, १९०४ ) कार्ल वेइगर्ट यांचा जन्म मुन्स्टरबेर्ग, सिलेसिया येथे झाला. त्यांनी जर्मनीमध्ये शिक्षण घेतले. फ्रांकफुर्ट येथील सेनकेनबर्ग स्कूल ऑफ ॲनाटॉमी येथे…

फादर थॉमस स्टीफन्स (Father Thomas Stephens)

स्टीफन्स, फादर थॉमस : ( १५४९ - १६१९ ). ख्रिस्ती मराठी कवी-साहित्यिक. जन्माने इंग्रज. शिक्षण विंचेस्टर येथे. थॉमस स्टीव्हन्स तसेच पाद्री एस्तवाँ या नावांनीही परिचित. या ख्रिस्ती कवीविषयी तारखेच्या आधारे…

आइकमान क्रिस्तिआन (Eijkman Christian)

क्रिस्तिआन, आइकमान : (११ ऑगस्ट, १८५८ ते ५ नोव्हेंबर, १९३०) क्रिस्तिआन आइकमान यांचा जन्म नेदरलँड्समधील नियकर्क येथे झाला. त्यांचे वडीलही क्रिस्तिआन आइकमान याच नावाने ओळखले जात होते. त्यांचे वडील…

केंद्रीय सांख्यिकी कार्यालय (Central Statistics Office)

केंद्रीय सांख्यिकी कार्यालय : (स्थापना : २ मे, १९५१) केंद्रीय सांख्यिकी म्हणजे सेन्ट्रल स्टॅटिस्टिक्स कार्यालय (सीएसओ) हे भारताच्या सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी या मंत्रालयाच्या अखत्यारितील सरकारी संस्था आहे. भारतातील सांख्यिकी…

प्रवेशद्वार, खुन्या मुरलीधर मंदिर, पुणे.

खुन्या मुरलीधर (Khunya Muralidhar)

पुणे येथे पेशवाईत बांधलेले प्रसिद्ध मंदिर. पुण्यातील सदाशिव पेठेत सावकार रघुनाथ सदाशिव उर्फ दादा गद्रे यांनी मुरलीधराचे मंदिर बांधले (१७९९). सदाशिव पेठेत गद्रे सावकारांची बाग होती. मुरलीधराची मूर्ती घडविण्यासाठी जयपूरहून…