मराठी विश्वकोश

शशी कपूर (Shashi Kapoor)

शशी कपूर : (१८ मार्च १९३८ – ४ डिसेंबर २०१७). हिंदी चित्रपटसृष्टीतील ख्यातनाम अभिनेते. त्यांचे मूळ नाव बलबीर राज होय. त्यांचा जन्म कोलकाता येथे झाला. त्यांचे वडील प्रसिद्ध अभिनेते पृथ्वीराज…

नर्गिस (Nargis)

दत्त, नर्गिस : ( १ जून १९२९ - ३ मे १९८१ ). हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेत्री. त्यांचा जन्म कोलकाता येथे झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव मोहनबाबू. त्यांची आई जद्दनबाई या उत्कृष्ट…

मेवाती बोली (Mewati Dialect)

मेवाती बोली : राजस्थानातील राजस्थानी भाषेची मेवाती ही एक बोली आहे. मेवात या भागावरून मेवाती हे नाव रूढ झाले. मेवात हा भाग अलवर या जिल्ह्यात येतो. अलवर, भरतपूर, रोहटक, गुडगांव,…

Read more about the article रमजान ईद (Ramjan Eid)

ईद उल्-फित्र : हा मुस्लिम धर्मातील एक महत्त्वाचा धार्मिक सण आहे. याला ईद उल्-सगीर असेही म्हटले जाते. हिजरी कालगणनेनुसार नवव्या रमजान महिन्यात सूर्योदयापासून ते सूर्यास्तापर्यंत उपवास केले जातात, ज्यांना रोजे…

हिब्रू वर्णमालेचा प्राचीन नमुना

हिब्रू लिपी (Hebrew script)

हिब्रू लिपी : हिब्रू लिपीचा अंतर्भाव साधारणतः सेमिटिक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या लिपिसमूहात केला जातो. वर्णमालांचा वापर करणाऱ्या लिप्या सेमिटिक राष्ट्रांमध्ये आजही वापरल्या जातात. या लिपिसमूहाची काही वैशिष्ट्ये आहेत. ती साहजिकच…

परममित्र संख्या (Amicable Numbers)

[latexpage] एखाद्या नैसर्गिक संख्येला ज्या नैसर्गिक संख्यांनी निःशेष भाग जातो त्यांना त्या संख्येचे 'विभाजक' असे म्हणतात. उदा., $20$ या संख्येला $1, 2, 4, 5, 10, 20$ या संख्यांनी निःशेष भाग…

पराखंडकीय घटक (Fractional component)

पराखंडकीय घटक : भाषेतील ध्वनिव्यवस्थेच्या घटकांमधे स्वर आणि व्यंजन या प्रमुख घटकांबरोबरच काही पराखंडकीय घटकही असतात. बोलीभाषांमध्ये हे घटक भाषा वापराच्या दृष्टीने महत्त्वाची भूमिका बजावतात. उच्चारलेल्या कोणत्याही वाक्याच्या अर्थनिष्पत्तीसाठी आवाजाची…

योगदर्शन (Yoga Darsana)

योगदर्शन हे भारतीय दर्शनांच्या परंपरेतील वेदांना प्रमाण मानणाऱ्या सहा प्रमुख आस्तिक दर्शनांपैकी एक दर्शन आहे. ‘दृश्यते अनेन इति दर्शनम्’ म्हणजे ‘ज्याद्वारे पाहिले/जाणले जाते ते दर्शन होय’ या व्युत्पत्तीनुसार योग हा…

स्लाव्हॉनिक लिपी (Slavonic script)

स्लाव्हॉनिक लिपी : स्लाव्हॉनिक लिपी ही एकेकाळी जागतिक विचारविनिमयाची लिपी म्हणून मान्यता पावलेल्या ग्रीक लिपीची महत्त्वाची उपशाखा आहे. यूरोप व आशियाच्या काही भागांत प्रचलित असलेल्या अनेक लिप्या स्लाव्हॉनिक लिपीतूनच उगम…

प्रतिक्रिय शक्ती (Reactive Power)

प्रत्यावर्ती धारा प्रणालीत बहुतेक सर्व उपकरणांना कार्य करण्यासाठी सक्रिय शक्तीबरोबरच प्रतिक्रिय शक्तीची आवश्यकता असते. उदा., रोहित्राचा विचार केल्यास त्याच्या कार्यासाठी त्यातील क्रोडात चुंबकीय क्षेत्र निर्माण करावे लागते, त्यासाठी प्रतिक्रीय शक्तीची…