मराठी विश्वकोश

बी. आर. देवधर (B. R. Deodhar)

देवधर, बाळकृष्ण रामचंद्र : (११ सप्टेंबर १९०१ – १० मार्च १९९०). प्रसिद्ध भारतीय संगीतज्ञ, संगीत शिक्षक व शास्त्रीय गायक आणि आवाज जोपासनशास्त्राचे एक अग्रगण्य अभ्यासक. त्यांचा जन्म मध्यमवर्गीय कुटुंबात मिरज…

लघु सत्यता कोष्टक पद्धती (Shorter Truth Table Method)

लघु सत्यता कोष्टक पद्धती ही एक निर्णय पद्धती (Decision Procedure) आहे. एखादा विधानाकार (Statement-form) सर्वतः सत्य, सर्वतः असत्य वा यादृच्छिक (नैमित्तिक तथा सत्यासत्य) आहे हे ठरविण्यासाठी, तसेच एखादा युक्तिवाद वैध…

जॉन ड्यूई (John Dewey)

ड्यूई, जॉन : (२० ऑक्टोबर १८५९—१ जून १९५२). प्रसिद्ध अमेरिकन तत्त्वज्ञ व शिक्षणशास्त्रज्ञ. त्यांचा जन्म बर्लिंग्टन येथे झाला. शिक्षण पुरे होताच १८८८ साली मिनेसोटा विद्यापीठात ते तत्त्वज्ञानाचे प्राध्यापक झाले. १८८९…

स्व्हेन आँडर्स हेडीन (Sven Anders Hedin)

हेडीन, स्व्हेन आँडर्स (Hedin, Sven Anders) : (१९ फेब्रुवारी १८६५ – २६ नोव्हेंबर १९५२). स्वीडिश समन्वेषक आणि भूगोलज्ञ. तसेच प्रदेश नकाशाकार, छायाचित्रकार, प्रवासवर्णनलेखक व प्रकाशक म्हणूनही त्यांचे कार्य महत्त्वाचे आहे. त्यांचा…

बंदिस्त अर्थव्यवस्था (Closed Economy)

वस्तू, सेवा आणि उत्पादन या घटकांच्या आयात व निर्यात यांवर असलेले निर्बंध म्हणजे बंदिस्त अर्थव्यवस्था होय. बंदिस्त अर्थव्यवस्था ही आंतरराष्ट्रीय व देशांतर्गत या दोनही स्वरूपाची असू शकते. आंतरराष्ट्रीय बंदिस्त अर्थव्यवस्थेमध्ये…

खंडीय उंचवटा (Continental Rise/Apron)

खंडीय सीमाक्षेत्राचा हा संक्रमणाचा (स्थित्यंतराचा) भाग आहे. खंडीय उंचवट्याचा उतार सामान्यपणे ०.५° ते १° इतका कमी असून पृष्ठभाग सर्वसाधारणपणे सपाट असतो. खंडीय अवसाद (गाळ) साचून हा उंचवटा तयार होतो. तो…

पर्यावरणीय स्त्रीवाद (Ecofeminism)

पाश्चिमात्य देशातील औद्योगिकीकरणाच्या अपरिहार्य परिणामातून पृथ्वीचा नैसर्गिक, जैविक व भौगोलिक समतोल बिघडून त्याचे गंभीर परिणाम मानवी जीवनावर झाल्यामुळे पर्यावरणीय स्त्रीवाद ही संकल्पना उदयास आली. १९७० च्या दशकात ही संकल्पना वापरात…

संगणक साहाय्यित अनुदेशन (Computer Assisted Instruction)

शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना करायच्या अनुदेशनाची कामे संगणक तंत्राद्वारे करणे, म्हणजे संगणक साहाय्यित अनुदेशन होय. यामध्ये अभ्यासविषयाशी संबंधित माहिती पुरविणे, त्यावर आधारित विविध प्रकारचे प्रश्न विचारणे; विद्यार्थ्यांनी चुकीचे उत्तर दिल्यास प्रत्याभरणाद्वारे चुकलेले…

Read more about the article स्तरित स्मारके : जोधपूर श्रेणी आणि मलाणी अग्निज कुल संबंध (Stratigraphic Monuments : Jodhpur Series and Malani Igneous Suite Contact)

स्तरित स्मारके : जोधपूर श्रेणी आणि मलाणी अग्निज कुल संबंध (Stratigraphic Monuments : Jodhpur Series and Malani Igneous Suite Contact)

जोधपूर (राजस्थान) येथे प्रसिद्ध असलेल्या मेहरानगड किल्ल्याच्या पायथ्याशी फिकट रंगाच्या वालुकाश्म खडकांचा जोधपूर श्रेणी आणि मलाणी अग्निज कुल/गट खडकांचा संपर्क ठळकपणे पाहावयास मिळतो. येथील अग्निज कुल खडक हे भारतीय उपखंडामध्ये…