भेर्ली माड (Jaggery palm)

ॲरॅकेसी कुलातील भेर्ली माड या वनस्पतीचे शास्त्रीय नाव कॅरिओटा यूरेन्स आहे. नारळ व ताड हे वृक्षदेखील ॲरॅकेसी कुलात मोडतात. भेर्ली माडाची पाने माशांच्या शेपटीसारखी दिसतात, म्हणून त्याला इंग्रजी भाषेत ‘फिश…

भेकर (Barking deer)

स्तनी वर्गाच्या समखुरी गणातील मृग (सर्व्हिडी) कुलाच्या म्युंटिअ‍ॅकस प्रजातीतील सर्व प्राण्यांना भेकर (म्युंटजॅक) म्हणतात. तो मूळचा भारत, आग्नेय आशिया आणि दक्षिण चीनमधील असून त्याच्या काही जाती इंग्लंड आणि फ्रान्समध्ये प्रस्थापित…

भेक (Toad)

बेडकासारखा दिसणारा एक प्राणी. उभयचर वर्गाच्या ॲन्यूरा गणातील ब्यूफोनिडी कुलात भेकाचा समावेश होतो. ऑस्ट्रेलिया वगळता जगात सर्वत्र भेक आढळतात. यूरोपमध्ये आढळणाऱ्या भेकाचे शास्रीय नाव ब्यूफो ब्यूफो आहे. भारतासह दक्षिण आशियाई…

भेंडी (Lady finger)

एक फळभाजी. भेंडी ही वर्षायू वनस्पती माल्व्हेसी कुलातील असून तिचे शास्त्रीय नाव अबेलमोशस एस्कुलेंटस  आहे. कापूस व जास्वंद या वनस्पतीदेखील या कुलात येतात. भेंडी मूळची आफ्रिकेतील असून जगातील सर्व उष्ण…

भुईशिरड (Poison bulb)

भुईशिरड ही वनस्पती ॲमारिलिडेसी कुलातील असून तिचे शास्त्रीय नाव क्रायनम एशियाटिकम आहे. तिला नागदवणा असेही म्हणतात. भुईशिरड मूळची यूरोपीय देश, भारत, पाकिस्तान व श्रीलंका येथील असून तेथे रानटी अवस्थेत आढळते.…

लवंग (Clove)

लवंग ही वनस्पती मिर्टेसी कुलातील असून तिचे शास्त्रीय नाव यूजेनिया कॅरिओफायलाटा (सायझिजियम ॲरोमॅटिकम) आहे. ती मूळची इंडोनेशियातील मोलूकू बेटांवरील असून तिची व्यापारी लागवड इंडोनेशिया, सेशेल्स, भारत, वेस्ट इंडीज, पाकिस्तान, श्रीलंका,…

रुद्राक्ष (Utrasum bead tree)

रुद्राक्ष हा एलिओकार्पेसी कुलातील वृक्ष असून त्याचे शास्त्रीय नाव एलिओकार्पस गॅनिट्रस आहे. त्याला रुधिरावृक्ष असेही म्हणतात. एलिओकार्पस प्रजातीत सु. ३५० जाती असून भारतामध्ये ३०–४५ जाती आढळतात. त्यांपैकी रुद्राक्ष ही एक…

यष्टी कीटक (Stick insect)

संधिपाद संघातील कीटक वर्गाच्या एक्सॉप्टेरिगोटा उपवर्गातील फॅस्मॅटोडी गणाच्या फॅस्मॅटिडी कुलामध्ये यष्टी कीटकांचा समावेश केला जातो. वनस्पतींची पाने किंवा काटक्या यासारखे त्यांचे रूप मिळतेजुळते असल्यामुळे त्यांना यष्टी कीटक म्हटले जात असावे.…

मोहरी (Black mustard)

मोहरी ही वनस्पती ब्रॅसिकेसी कुलातील असून तिचे शास्त्रीय नाव ब्रॅसिका नायग्रा आहे. कोबी व फुलकोबी या वनस्पतीदेखील याच कुलातील आहेत. मोहरी मूळची भूमध्य सामुद्रिक प्रदेशातील असून गेली हजारो वर्षे ती…

मोह (Mahua)

मोह हा वृक्ष सॅपोटेसी कुलातील असून त्याचे शास्त्रीय नाव मधुका लाँगिफोलिया आहे. बकुळ व चिकू हे वृक्षदेखील सॅपोटेसी कुलातील आहेत. मोह वृक्ष मूळचा भारतातील आहे. निलगिरी पर्वतापासून हिमालयाच्या शिवालिक रांगांपर्यंतच्या…

मोसंबे (Sweet lime)

लिंबू वर्गातील एक वनस्पती. मोसंबे वृक्ष रूटेसी कुलातील असून त्याचे शास्त्रीय नाव सिट्रस लिमेटा आहे. तो मूळचा आशियातील असून भूमध्य समुद्राच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणात लागवडीखाली आहे. त्याच्या फळांना सामान्यपणे मोसंबी…

भुईरिंगणी (Yellow berried nightshade)

भुईरिंगणी ही वनस्पती सोलॅनेसी कुलातील असून तिचे शास्त्रीय नाव सोलॅनम झँथोकार्पम आहे. सोलॅनम प्रजातीत सु. १,५०० जाती असून भारतात त्यांपैकी सु. ४० जाती आढळतात. भारत, पाकिस्तान, नेपाळ, श्रीलंका, ऑस्ट्रेलिया, मलेशिया,…

Read more about the article भुईमूग (Peanut)
Peanuts

भुईमूग (Peanut)

शेंगदाण्यांसाठी वाढविले जाणारे क्षुप. भुईमूग ही वनस्पती फॅबेसी कुलातील असून तिचे शास्त्रीय नाव ॲरॅचिस हायपोजिया आहे. ती मूळची दक्षिण अमेरिकेतील असून सु. २००० वर्षांपूर्वीपासून ‍तिची लागवड करीत असल्याचा उल्लेख आहे.…

भुंगेरा (Beetle)

कीटक वर्गाच्या कोलिऑप्टेरा गणात (ढालपंखी गणात) भुंगेऱ्यांचा समावेश करण्यात येतो. त्यांना मुद्गल असेही म्हणतात. प्राणिसृष्टीमध्ये कीटक वर्ग हा संख्येने सर्वांत मोठा असून त्यात सु. १२  लाख जातींची नोंद आहे. यात…

भुंगा (Carpenter bee)

कीटक वर्गाच्या हायमेनॉप्टेरा (कलापंखी) गणाच्या झायलोकोपिडी (काष्ठनिवासी) कुलात भुंग्यांचा समावेश होतो. त्यांना भ्रमर व सुतारी भुंगा असेही म्हणतात. ते जगात सर्वत्र आढळत असून त्यांच्या सु. ५०० जाती आहेत. भारतात त्यांच्या…