शेलिंग, फ्रीड्रिख व्हिल्हेल्म योझेफ फोन : (२७ जानेवारी १७७५—२० ऑगस्ट १८५४). विख्यात जर्मन तत्त्वज्ञ. जन्म जर्मनीतील लिऑनबर्ग येथे. त्याचे वडील ल्यूथरपंथीय धर्मगुरू होते. ट्यूबिंगन विद्यापीठात शिक्षण घेत असताना प्रसिद्ध जर्मन…
क्वाइन, विलर्ड व्हॅन ओर्मन : (२५ जून १९०८—२५ डिसेंबर २०००). प्रसिद्ध अमेरिकन तर्कशास्त्रज्ञ व तत्त्वज्ञ. अमेरिकेच्या ओहायओ संस्थानात ॲक्रन येथे जन्म. गणित हा प्रमुख विषय घेऊन ओबरलीन महाविद्यालयातून पदवी संपादली. हार्व्हर्ड…
दृश्यकेंद्रकी पेशींमध्ये (Eukaryotic cells) आढळून येणारे अंतर्द्रव्य जालिका हे एक पेशीअंगक (Cell organelle) आहे. परस्परांना जोडलेल्या अनेक सूक्ष्म पोकळ नलिका व पोकळ चकत्यांची चवड / कुंड (Cisterna) असे त्याचे स्वरूप…
ॲपोसायनेसी कुलातील अत्यंत काटक फुलझाड. भारतात ते नैसर्गिकपणे सर्वत्र वाढते. याच्या ७ प्रजाती आहेत. रोझिया, मेजर व मायनर या प्रजातींची प्रामुख्याने जगभर लागवड केली जाते. युरोपात रोझिया प्रजाती हरितगृहात लावतात,…
पूर्वीचा पश्चिम सामोआ. अधिकृत नाव इन्डिपेन्डेन्ट स्टेट ऑफ सामोआ. पॅसिफिक महासागरातील एक स्वतंत्र देश. क्षेत्रफळ २,८३१ चौ. किमी. लोकसंख्या १,९८,४१४ (२०२०). दक्षिण पॅसिफिक महासागरातील पॉलिनीशिया द्वीपसमूहांपैकी सामोआ हा एक पंधरा…
अल्गॅकल्चर हे शैवल प्रजातींचा समावेश असलेला मृद्हीन कृषिशेतीचा (Aquaculture) एक प्रकार आहे. त्यासाठी लागवड करण्यात येणाऱ्या बहुतेक एकपेशीय वनस्पती या सूक्ष्मशैवलांच्या श्रेणीत मोडतात. त्याला फाइटोप्लॅंक्टन, मायक्रोफॉइट्स् किंवा प्लॅंक्टोनिक शैवल असेही…
लायप्निट्स, गोटफ्रीट व्हिल्हेल्म : (१ जुलै १६४६—१४ नोव्हेंबर १७१६). थोर जर्मन तत्त्वज्ञ आणि गणितज्ञ. जन्म लाइपसिक येथे. त्यांचे वडील नैतिक तत्त्वज्ञानाचे प्राध्यापक होते आणि त्यांचा ग्रंथसंग्रह मोठा होता. लाइपसिकमधील निकोलाय स्कूलमध्ये…
जागतिक तापमान वाढ व त्यामुळे होणारा हवामानातील बदल हा प्रामुख्याने वातावरणात सोडल्या जाणाऱ्या हरितगृह वायूंमुळे व प्रामुख्याने कार्बन डाय-ऑक्साइडमुळे होत असल्याचे मत वैज्ञानिकांनी मांडले आहे. जीवाश्म इंधनाचे (उदा., कोळसा, पेट्रोल,…
पार्वती बाऊल : (१९७६). पश्चिम बंगालमधील बाऊल हा संगीत प्रकार सादर करणाऱ्या लोककलाकार. पश्चिम बंगालमधील सनातन ब्राह्मण कुटुंबात मौशमी परियल म्हणून पार्वतीजींचा जन्म झाला. त्यांचा परिवार हा मूळचा पूर्व बंगाल…
अन्न व पोषणाचा प्रश्न एक जागतिक समस्या आहे. ही समस्या कमी करण्यासाठी जे पर्याय उपलब्ध आहेत त्यांमधील शैवलांचा अन्नासाठी उपयोग हा पर्याय अग्रस्थानी आहे. सुमारे २००० वर्षांपूर्वी चीनमध्ये नॉस्टॉक (Nostoc)…
बनसोडे, मंगला : (१२ सप्टेंबर १९५१). ढोलकी फडाच्या तमाशातील कलावती. तमाशा सम्राज्ञी विठाबाई भाऊ नारायणगावकर यांच्या कन्या. ढोलकी फडाच्या तमाशात गायिका, नर्तिका, अभिनेत्री अशा विविध भूमिका त्यांनी आजवर साकार केल्या…
बाऊल संगीत : पश्चिम बंगाल आणि संलग्न प्रांतातील एक भारतीय लोकसंगीत प्रकार. भारतीय लोकसंगीताचे वैविध्य सर्वश्रुत आहे. प्राचीन काळापासून अस्तित्वात असलेल्या भक्तिसंगीताचा बंगालमधील हा प्रवाह आहे. हे संगीत गाणाऱ्या पंथालाही…
सौंदर्यप्रसाधनांमध्ये घट्टपणा आणण्यासाठी व बंधक म्हणून क्लोरेल्ला या प्रजातीच्या शैवलांचा अर्क वापरतात. त्यांमध्ये असणारी नैसर्गिक तत्त्व त्वचेतील ओलावा टिकवून ठेवतात व तिला मऊ आणि तजेलदार राखण्यास मदत करतात. त्याबरोबरच त्वचेचा…
जामकर, अरुण व्यंकटेश : ( २ जून, १९५२ - ) अरुण व्यंकटेश जामकर यांचा जन्म नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील जम गावाचा आहे. त्यांनी औरंगाबादच्या शासकीय वैद्यकिय महाविद्यालयातून १९७३ साली एम.…
द इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅथेमॅटिक्स ऑफ द रोमानिअन अकॅडेमी, बुखारेस्ट : (स्थापना : २९ डिसेंबर १९४५; पुनर्स्थापना : ८ मार्च १९९०) बुखारेस्टमधील विविध संस्थांतील वीस गणितींनी बुखारेस्ट (Bucharest) विद्यापीठात एकत्र येऊन…