मत्स्य वर्गातील अस्थिमत्स्य उपवर्गातील टेट्राओडोंटिफॉर्मिस (Tetraodontiformes) गणामध्ये या माशाचा समावेश होतो. पंखामध्ये अर (Finray) असलेल्या माशांतील त्वचेमध्ये काटे असलेल्या माशांपैकी हा एक मासा आहे. पाण्याबाहेर काढला असता याचा आकार फुग्याप्रमाणे…
आर्ट ऑफ वॉर : अभिजात चिनी साहित्यातील युद्धनितीवर आधारित इ.स.पूर्व पाचव्या शतकातील ग्रंथ. इ.स. अकराव्या शतकात या ग्रंथाचा समावेश प्राचीन चिनी युद्धनितीविषयक सात महत्त्वाच्या ग्रंथांमध्ये केला गेला आहे. चिनी भाषेत…
योहानेस गूटनबेर्क यांनी इ. स. १४३४–३९ दरम्यान जर्मनीमध्ये मुद्रणकलेचा शोध लावला. मानवी संस्कृतीच्या इतिहासात हे एक क्रांतिकारी पाऊल होते. मुद्रणकलेमुळे ज्ञानाला पंख फुटले. बायबल हा पहिला छापील ग्रंथ होता. प्रॉटेस्टंट…
बॅसिलस थुरिंजेन्सीस (Bacillus thuringiensis) हा मातीत नैसर्गिकरित्या आढळणारा, एक दंडगोलाकृती, ग्रॅम-पॉझिटिव्ह (Gram-positive) प्रकारचा जीवाणू आहे. जैवतंत्रज्ञानामध्ये बीटी (Bt) हे त्याचे संक्षिप्त नाव प्रचलित आहे. जगातील बहुतांश भागातील मातीच्या नमुन्यांमध्ये बॅ.…
पश्चिम आफ्रिकेतील कॅमेरून आणि नायजेरिया या देशांतून वाहणारी नायजर नदीची प्रमुख उपनदी. हिला चड्डा नदी असेही म्हणतात. या नदीची लांबी १,०८३ किमी. आणि जलवाहनक्षेत्र ३,१९,००० चौ. किमी. आहे. कॅमेरून देशाच्या…
संत बर्नार्ड : (? १०९० — २० ऑगस्ट ११५३). क्लेअरव्हो या ख्रिस्ती मठाचे संस्थापक आणि पाश्चात्त्य मठवासीय पद्धतींत चैतन्य आणणाऱ्यांपैकी एक श्रेष्ठ व्यक्ती. त्यांनी आयुष्याच्या शेवटपर्यंत क्लेअरव्हो मठाचे माठाधिपती म्हणून…
झिब्राफिश ही उष्णकटिबंधातील गोड्या पाण्यातील माशांची एक प्रजाती आहे. या माशाचा समावेश सायप्रिनिडी (Cyprinidae) कुलातील डॅनिओ (Danio) या गणात होतो. ही प्रजाती मूळची दक्षिण आशिया येथील असून हिचे शास्त्रीय नाव…
यूरोप खंडातील बाल्टिक समुद्राचा अती पूर्वेकडील फाटा. याचा पूर्व-पश्चिम विस्तार ४०० किमी., दक्षिणोत्तर विस्तार १९ ते १३० किमी. आणि क्षेत्रफळ ३०,००० चौ. किमी. आहे. तुलनेने हे आखात उथळ असून त्याची…
ओतोगिझोशी : अभिजात जपानी साहित्यातील मुरोमाची कालखंडातील कथा साहित्यप्रकार. तत्कालीन साहित्य प्रवाहात या साहित्यप्रकाराचा नव्याने उदय झालेला दिसतो. मुरोमाची कालखंड (इ.स.१४-१६ वे शतक) ते एदो कालखंड (इ.स.१७-१९ शतक) हा ओतोगिझोशी…
आशियातील पूर्व तिमोर देशाची राजधानी व देशातील प्रमुख सागरी बंदर. लोकसंख्या २,२२,३२३ (२०१५ अंदाजे). हे शहर तिमोर बेटाच्या उत्तर किनाऱ्यावर, ऑम्बाई सामुद्रधुनीवर वसलेले आहे. शहराच्या दक्षिणेस पर्वतीय प्रदेश आहे. तिमोर…
दक्षिण पॅसिफिक महासागरातील सामोआ या द्वीपीय देशाची राजधानी. लोकसंख्या ३७,३९१ (२०२२ अंदाजे). सामोआतील ऊपोलू बेटाच्या उत्तर किनाऱ्यावर वैसिगॅनो नदीच्या मुखाशी हे शहर वसलेले आहे. पूर्वी हे एक लहानसे खेडे होते.…
फाइनमन, जोन : (३१ मार्च १९२७ - २२ जुलै २०२०) जोन फाइनमन यांचे बालपण न्यूयॉर्क शहरात गेले. प्रसिद्ध भौतिकशास्त्रज्ञ रिचर्ड फाइनमन हे त्यांचे मोठे बंधू. घरातल्या गमतीजमतीच्या प्रयोगांतून विज्ञान जाणून घेण्याची…
राष्ट्रीय भात संशोधन संस्था, कटक (स्थापना : २३ एप्रिल १९४६) १९४२ साली त्यावेळच्या बंगाल प्रांतात भाताच्या पानावर कॉक्लिओबोलस मियाबिनस कवकामुळे (बुरशी) भातावरील तांबेरा रोगामुळे भाताचे पीक नष्ट झाले. भाताचा राष्ट्रीय…
बौमान, ऑस्कर (Baumann, Oskar) : (२५ जून १८६४ – १२ ऑक्टोबर १८९९). ऑस्ट्रियन समन्वेषक, मानचित्रकार आणि मानववंश वर्णनतज्ज्ञ. त्यांचा जन्म ऑस्ट्रियातील व्हिएन्ना येथे झाला. त्यांनी व्हिएन्ना विद्यापीठ, लाइपसिक विद्यापीठ येथून…
मध्य आफ्रिकेतील रूआंडा या खंडांतर्गत देशाची राजधानी. लोकसंख्या ११,३२,६८६ (२०१२). देशाच्या मध्यवर्ती भागात, रूगन्वा नदीच्या काठावर, सस. पासून १,५४० मी. उंचीवर हे शहर वसले आहे. या शहराचा विस्तार सौम्य चढ-उतार…